‘Deetman was terughoudender, Van Aartsen nadrukkelijk aanwezig’

Den Haag krijgt een nieuwe burgemeester: Pauline Krikke. Het afscheid van Jozias van Aartsen is afgelopen week groots gevierd. Hoe Krikke haar rol gaat invullen, moet nog blijken. Van Aartsen deed het op zijn manier, liet zich in de nekklem nemen om te voelen hoe dat is en stond pal achter de politie, maar was wars van gebiedsverboden. Hij verschilde daarin enorm van zijn voorganger Wim Deetman.

Oud-burgemeester Deetman was de man van de gebiedsverboden, de fouilleergebieden en de algemene aanpak. Sinds Jozias van Aartsen de scepter zwaaide over Den Haag, leek de aanpak gerichter. Weg hotspot Holland Spoor, welkom Staat van Politie Alarm en de aanpak van specifieke groepen. Bij de politie zagen ze het verschil in 2013.

Toenmalig politiewoordvoerder Wim Hoonhout: “Dat komt deels door dat de tijd en de problematiek in de stad is veranderd. Wim Deetman was in algemeen zin terughoudender en meer opererend vanuit de controle. Dat zegt niets over zijn kwaliteiten en betrokkenheid als burgemeester. Jozias Van Aartsen is nadrukkelijk aanwezig als het gaat om veiligheid in de stad. Hij fietst veel door de stad, maar daar blijft het niet bij. Hij is initiatiefnemer op vele veiligheidsdossiers en trekt samen met de politie en andere partijen op om de veiligheid en leefbaarheid in zijn stad te vergroten. Zijn vertrekpunt is vertrouwen geven in plaats van risico’s uitsluiten. Daarnaast belt hij dagelijks met zijn politiechef Paul van Musscher over de laatste stand van zaken. Hij is echt betrokken bij zijn stad. Ook opvallend is dat hij echt voor zijn mensen staat. Kom niet aan een gemeentelijke handhaver, brandweerman, ziekenbroeder of politieagent. Dan trekt hij fel van leer om ‘zijn’ mensen te beschermen en publiekelijk steun te geven”.

Een voorbeeld hiervan was toen de politie van de PVV het verwijt kreeg niets te doen tegen het wegpesten van een homostel in Laak. Hij eiste excuses en publiceerde een feitenrelaas waaruit bleek dat de politie wel degelijk bovenop de zaak zat. In de politieaanpak is het verschil goed te merken. Ter illustratie drie voorbeelden van een actie in een probleembuurt, de nieuwe overvallenaanpak en mee met de wijkagent in een krachtwijk waar de jeugd onlangs een brief kreeg van de burgemeester.

Zevensprong weer schoongeveegd

Een bonte stoet met ME-busjes, douane, anonieme personenauto’s en politiewagens rijdt door de straten rond het Zuiderpark. Ineens gaan de zwaailichten aan en de vaart erin. Links en rechts stoppen plukjes wagens. Op elf locaties tegelijk vallen in totaal 65 agenten binnen met in hun kielzog douane, handhavingsteam, energieleverancier Stedin en Verispect, die controleert op de Wet op de kansspelen.

In koffiehuizen, een slijterij en een café wordt gekeken of de eigenaren de juiste vergunningen hebben, de wet op de kansspelen naleven en niet knoeien met het gas. Een grote actie om de Zevensprong veiliger te maken. Dit gebied rond de kruising Loosduinsekade/-weg, Apeldoornselaan, De la Reijweg, Paul Krugerlaan, Beeklaan en Regentesselaan wordt voor de tweede keer gecontroleerd.

In totaal werden tijdens die eerste actie ‘Zevenklapper’ vijf horecagelegenheden rond de kruising én hun bezoekers gelijktijdig gecontroleerd. Bij de eerste actie waren ruim honderd politiemensen, gemeente, arbeidsinspectie, belastingdienst, UWV, Haags Economisch Interventie Team (HEIT), Verispect, brandweer, Eneco en Stedin betrokken. De politie hield toen zes verdachten aan zonder legitimatie en die mogelijk illegaal in Nederland verbleven en nam een roulettetafel in beslag. Bij vijf horecazaken was in juni geknoeid was met gas- en elektrameters.

Half oktober volgde de actie ‘Zevenklapper II’. “We willen de buurt laten zien dat we de klachten serieus nemen en dat we er ook wat mee doen”, zegt Ton Parlevliet van de politie Haaglanden. Na de gelijktijdige verspreiding van de eenheden over de locaties, om de tamtam over de actie voor te zijn, doet iedereen zijn werk, papieren controleren, installaties bekijken, mensen tegenhouden als zij de zaak in of uit willen.

Een Stedinmedewerker loopt met waterpomptang en tape een café in. “Er is geknoeid met het gas, ik ga het afsluiten”. Een politiefiets verspert de toegang, aan een buitentafel voor de zijingang staat de leiding van de actie in contact met alle teams en maakt aantekeningen. De eigenaar van het café, Yadullah Gundogu is niet blij met de actie. “Ik heb over het hoge gasverbruik al vaker een klacht ingediend bij Eneco, maar ze doen niets. Verder heb ik niets te verbergen. Als een paar agenten binnenkomen, geen probleem, maar zo’n grote actie is slechte reclame. Mensen denken dat hier wat aan de hand is. Ik heb een net café, dit gaat me klanten kosten”. In het pand bleek naast het gas ook sprake van illegaal gokken.

Politie te paard is aanwezig, voor het geval iemand weg zou rennen, maar dat gebeurt niet. De politie verricht drie aanhoudingen, één man wegens mishandeling, één man met openstaande bekeuringen en een vrouw die illegaal in Nederland verblijft en een taser heeft. In zeven panden bleken de energiemeters niet in orde en legde Stedin boetes op.

De officier van Justitie, aanwezig voor het autoriseren van een huiszoeking bij misstanden, staat met de armen over elkaar. Hij hoefde niet in actie te komen. Waar het na de vorige actie enkele dagen duurde voor de jongeren weer voor de koffiehuizen hingen, was het dit keer de volgende avond al. De tweede keer lijkt daarmee minder indruk te maken op de bezoekers. Het gebied houdt wel de aandacht van de politie.

Wijkagent in krachtwijk krijgt hulp bij aanpak hangjeugd

Wijkagent Arthur Zijlstra werkt in de krachtwijk Moerwijk-West. In dit gebied kregen jongeren een brief van burgemeester Van Aartsen dat ze in de gaten worden gehouden en dat hij geen rottigheid meer pikt. De brief kwam er na een reeks incidenten en klachten van omwonenden over hangjongeren in de Jan Vosstraat.

“Deze jeugdgroep hangt op de speelplaats. Zij hebben geen werk, geen school en zijn met allerlei praktijken bezig, al weten we niet precies welke dat zijn. Omwonenden vinden een groep al snel eng, ze voetballen waarbij ruiten sneuvelen en ze vallen bewoners lastig. Hoewel ze samen geen criminele activiteiten ondernemen, is dat wel individueel het geval, bijvoorbeeld met diefstal en inbraken. “Hier staan geen hekken om het veldje met doeltjes. Eigenlijk moet daar iets aan gebeuren net als aan de verlichting, want die is er nauwelijks”.

De wijkagent vond dat er iets moest gebeuren en uitten hun zorgen in het veiligheidshuis en signaleringsoverleg. Daar zit de politie met corporaties, hulpverleners en de gemeente aan tafel. “Aan dit gedrag zit een verleden vast, we willen het probleem oplossen en niet alleen de symptomen in de vorm van overlast”. De politie ging huiswerk doen, vroeg identificatie, bracht de jongeren in kaart en stelde dossiers samen, bijvoorbeeld over hoe vaak elke jongere in aanraking is geweest met de politie. Daarna volgden huisbezoeken met andere instanties. “Sommige ouders wilden niet meewerken. Binnen hadden zij geen problemen met de jongeren en buiten zien zij het gedrag van hun kind als het probleem van de overheid”.

“De burgemeester heeft toen een brief geschreven, een algemene brief waar ook een aanbod in staat om de jongeren te helpen met zorg, school of werk”. De brief ging uiteindelijk naar zeven mensen. Van de groep van achttien bleken tien bezig met verkeerde dingen. De zeven vormden de harde kern.  Drie van hen, ‘stoere mannen van rond de 17 jaar’ zijn de sleutelfiguren. “Als wij de kans krijgen pakken we hem”, zeiden zij over de wijkagent. Het contact met hen loopt daarom nu via de straatcoaches, hoger opgeleide mensen met dezelfde achtergrond als de jongeren die hen direct aanspreken op hun gedrag. “De brief in combinatie met extra aandacht van de politie heeft zeker geholpen, want we hebben minder klachten”, aldus de wijkagent.

“Deze jongens, daar kun je nog wat van maken, maar in deze buurt heb je ook de onverbeterlijke criminelen. Alcoholisten, vaak autochtonen, met psychische problemen die zich elke dag volgieten en portieken onveilig maken. Zij krijgen een boete, gaan soms een paar dagen zitten en komen dan weer vrij”. In de wijk, waar veel goedkope huizen staan en waar dus ook relatief veel armen wonen is het aantal psychische stoornissen onder inwoners groot. Vandaar dat er een medewerker van Parnassia werkzaam is op het politiebureau Zuiderpark.

In de Jan Luykenstraat voetballen wat jongens. Als Zijlstra uitstapt, roepen ze: “Hey Arthur, hoe gaat het?”. “Goed en met jullie?”. “Zo’n potje voetbal op de stoep kan geen kwaad. Via de kinderen bereik je ook de ouders, ik vind die contacten belangrijk”. In de buurt staan veel winkelpanden leeg. Hij loopt nog even naar de Turkse bakker om te vragen of hij wel naar het buurtoverleg gaat, maar die heeft nog geen uitnodiging van de gemeente ontvangen. “Het is wel belangrijk. In dat overleg gaan we het met bewoners, ondernemers en instanties hebben over de buurt en mogelijke verbeteringen”.  Even later ziet hij een bekende, een klager over hondenpoep in zijn voortuin, en maakt een praatje. Verderop wordt hij aangesproken door een bewoonster over een auto die al vier maanden in de straat staat. “Die is niet van hier”, weet Zijlstra na contact met het bureau. Hij gaat de eigenaar benaderen.

Alle hens aan dek bij overval

Sirenes loeien, politieauto’s schieten door de straten, van verschillende kanten komen ze en op verschillende grote kruispunten zetten ze de auto aan de kant. Zojuist is een kledingwinkel aan het Heeswijkplein overvallen. Sinds 1 september werkt de politie Haaglanden met SPA, Staat van Politie Alarm, waarbij zoveel mogelijk agenten op de overval afgaan en de buurt afgrendelen om de pakkans te vergroten. Alle vluchtwegen zijn zo bemand en de agenten staan op de uitkijk.

Op de plaats delict wordt de eigenaresse in de ambulance nagekeken voor een mogelijk gebroken arm. Binnen zijn haar drie jongste kinderen in huis opgesloten, haar zoon van twaalf staat buiten. Om tien uur zaten ze aan het ontbijt en omdat de batterijen leeg waren van de signalering, hoorden ze niet dat er iemand de zaak binnenkwam. Shabnam Asghar zag de man ineens staan. Een onverzorgde man, half lang bruin haar, glad van gel of viezigheid, bruin leren jack en spijkerbroek. Hij droeg een zonnebril en oordopjes van mp3speler of telefoon.

“Hij vroeg me wat het vest kostte en toen greep hij naar de kassa en ging er met het geld, hooguit € 200,- vandoor. Ik greep hem nog vast, trok de zonnebril en oordopjes van zijn hoofd, maar hij was te sterk. Hij sloeg tegen mijn arm. Als er ook maar iemand had geholpen, was hij niet weggekomen, maar er kwam niemand”. De bovenbuurman werd wakker van de politiesirenes, een medewerker van de naastgelegen kapper had niets gemerkt.

De omgeving van de zaak is afgezet met roodwit lint. Het overvallenteam, het Twisterteam, is al binnen. De technische recherche zoekt sporen, voetafdrukken, vingerafdrukken en roept na drie kwartier de eigenaresse binnen voor een reconstructie. Na ruim een uur vertrekt de politie weer, sporen als vingerafdrukken, oordopjes en zonnebril in de koffer. Het overvallenteam gaat op afstand verder met het onderzoek en de eenheden gaan over tot de orde van de dag.

De politie wil met de SPA het aantal overvallen nog verder terugdringen. Voor de SPA zijn al resultaten geboekt. In de eerste acht maanden van dit jaar sloegen overvallers in Den Haag 65 keer toe bij woningen en bedrijven, tegen 75 in dezelfde periode in 2010.

Een aangepaste versie van dit artikel is eerder verschenen in Den Haag Centraal op 27 augustus 2013.

PVV alleen in afkeuring Van Aartsen

De PVV steunde vorige week tijdens de vergadering van de Haagse gemeenteraad als enige een motie van afkeuring tegen burgemeester Jozias van Aartsen. Alle andere partijen stonden pal achter de burgemeester en zijn handelen in een zaak tegen een weggepest homostel.

Van Aartsen eiste aan het begin van zijn antwoord op vragen van de PVV excuses van PVV- raadslid Paul ter Linden die in diverse media had gesteld dat de politie niets deed om het stel te helpen. Fractievoorzitter Machiel de Graaf vond excuses niet nodig. Van Aartsen verspreidde daarop een feitenoverzicht. Daaruit bleek dat het stel niet vanwege de pesterijen is opgestapt, maar vanwege een ruzie met de bovenburen die begon in 2007.

Feiten

Uit het overzicht blijkt ook dat wijkagente Patricia Malleé sinds de eerste melding van rot fruit tegen het raam op 22 augustus 2011 direct contact zocht met het stel. Omdat een van hen moest werken, kon zij pas twee dagen later terecht voor een gesprek. Zij is regelmatig op het plein gaan kijken en belde dan met de mannen of ze een van de jongens om haar heen zagen. Omdat de mannen ook dachten dat de daders in hetzelfde wooncomplex zaten, is de agente met school gaan praten wie van de leerlingen daar woonden. Zij ging in gesprek met de ouders, die betrokkenheid van hun zoon ontkenden. De agente belde om de dag met het stel en hoorde al vrij snel dat ze gingen verhuizen vanwege de bovenburen. “Het stel bedankte me voor de goede zorgen voor mijn vakantie. En toen ik terugkwam was ik verbaasd over de commotie in deze zaak”.

Tijdens het debat in de raad ergerde de PVV zich aan het feit dat Van Aartsen het nieuwe wooncomplex van het stel had genoemd in een memo dat bij diverse media, onder meer Pownews. Volgens Van Aartsen heeft hij de privacy van het stel niet geschonden, omdat het een groot wooncomplex betreft.

Wilders

In Pownews was te zien hoe een deel van de Haagse PVV-fractie en oud- raadslid en PVV-leider Geert Wilders het stel een hart onder de riem staken. Door zijn aanwezigheid lijkt het alsof deze kwestie de zoveelste zet is in zijn kruistocht tegen Van Aartsen, de man die hem in 2004 uit de VVD- fractie zette, omdat Wilders de partijlijn niet volgde over toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Sindsdien zijn er al enkele speldenprikken geweest, zoals het uitbrengen van de film Fitna op de dag van de beëdiging van Van Aartsen tot burgemeester, deelname van de PVV aan de raadsverkiezingen in Den Haag en Wilders die zelf zitting nam in de raad, ondanks eerdere uitspraken dat hij dat niet zou doen.

Met de roep om het aftreden van Van Aartsen is de tegenstelling PVV versus rest van de raad groter dan ooit. Van Aartsen heeft zijn ambtsketen niet afgelegd, zoals de PVV vroeg, maar stond pal achter zijn politiemensen. Hij verwierf daarmee loftuitingen van links tot rechts in de raad die op zijn beurt, op de PVV na, pal achter zijn voorzitter ging staan.

 

Ingrijpende gevolgen voor Haaglanden door korting op politie

De plannen van minister Ivo Opstelten van Veiligheid hebben ingrijpende gevolgen voor de politie-inzet van de regio Haaglanden. Dat schrijft burgemeester Jozias van Aartsen aan de gemeenteraad. Hij kan de gevolgen nog niet helemaal overzien, maar de politie zal zich vooral moeten richten op zaken die er ‘toe doen’.

De burgemeester kan nog niet zeggen welke gevolgen de huidige korting op personeel heeft voor de aanpak van overvallen en straatroof die vorige week is gepresenteerd. Bovendien moet het kabinetsvoorstel nog door de Tweede Kamer worden goedgekeurd.

De politie Haaglanden verliest 200 fte en moet volgens het kabinetsplan van 4570 voltijdsbanen (fte) aan politieagenten in 2010 krimpen naar 4370 in 2015. Van Aartsen ervaart dit als ‘buitengewoon teleurstellend’ en ‘kan deze niet rijmen met het niveau van veiligheidszorg dat voor een regio als Haaglanden noodzakelijk is’, schrijft hij aan de gemeenteraad. Aanvankelijk zag het er volgens de burgemeester nog slechter uit met een korting van 400 fte, maar de minister toonde zich ontvankelijk voor de argumenten van Van Aartsen die zo’n teruggang onacceptabel vindt.

In Haaglanden is altijd zuinig omgegaan met geld en met personeel. Het streven was extra blauw op straat en een deel daarvan werd betaald uit het eigen vermogen van de politie Haaglanden dat is ontstaan door zorgvuldig financieel beheer. Vorige kabinetten stonden deze constructie toe, als er vanaf 2016 weer begrotingsevenwicht zou komen. “Het is teleurstellend dat de minister deze bewust ingezette koers doorkruist door niet langer alleen op budget, maar ook op feitelijke (operationele) sterkte te sturen, schrijft de burgemeester. De opdracht van de politie blijft de burger veiligheid en vertrouwen te bieden ‘ook in tijden van krimp”, aldus de burgemeester.

De gemeente krijgt voor taken die specifiek zijn voor Den Haag als bewaken, beveiligen en het begeleiden van demonstraties een aparte financiering van het Rijk en deze blijft buiten de beschouwing van de aangekondigde bezuinigingen op de politie.

Alcoholverbod ADO blijft

Het alcoholbeleid bij ADO wordt komend seizoen soepeler, maar het verbod blijft bij risicowedstrijden. Een PVV-motie die om het opheffen van het verbod vroeg, kreeg in de gemeenteraad alleen steun van de Haagse Stadspartij.

Volgens PVV’er Richard de Mos loopt ADO per wedstrijd tienduizenden euro’s mis door het alcoholverbod. Hij vroeg het college daarom per motie om het opheffen van het alcoholverbod. Volgens sportwethouder Karsten Klein (CDA) is de motie veel te ruim. Hij heeft wel met ADO en politie afgesproken dat alcohol bij wedstrijden met een laag risico mag worden verkocht van anderhalf uur voor de wedstrijd tot een half uur voor de wedstrijd bij het multifunctioneel centrum en de counters in het stadion.

Volgens burgemeester Van Aartsen is er de afgelopen 1,5 jaar al sprake van een versoepeling van het regime rond het gebruik van alcohol. Hij wil in overleg met het bestuur het toestaan van alcohol gaandeweg uitbreiden en een vinger aan de pols houden. Hij prees de fans van ADO die door hun houding de vermindering van politie-inzet bij wedstrijden mogelijk maakten.

Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij noemde het hypocriet dat raadsleden in de businesslounge van het stadion een biertje drinken en toch voor het alcoholverbod zijn. Zijn fractie stemde daarom voor de motie. Heleen Weening van GroenLinks was aanvankelijk ook voor de motie, maar stemde na de uitleg van het college toch tegen. Zij maakte zich zorgen over alcoholgebruik bij de risicowedstrijden.

Van Aartsen werft leden stembureau

Het is een drukte van belang in de hal van de Haagse Hogeschool bij de tafel van het bureau verkiezingen van de dienst Burgerzaken. Erachter staan mensen van het bureau en burgemeester Jozias van Aartsen. “Ik ben hier om hen te steunen”, aldus de burgemeester.

Terwijl hij de pers te woord staat, loopt het storm. “Zelf hoef ik ook niet echt te werven en mensen erop aan te spreken, het gaat vanzelf”, zegt Van Aartsen. Hij kwam zelf met het idee om leden voor de stembureaus te werven in de Haagse Hogeschool. “Het is belangrijk dat er meer jongeren in de stembureaus zitten. Sommige ouderen vinden het een lastige klus, zeker nu de stemcomputers er niet meer zijn”, zegt Van Aartsen. Zelf heeft hij ooit bij een stembureau in Pijnacker hetzelfde werk gedaan. Uren zitten en aan het eind van de dag de stemmen tellen. “Dat is ook lastig, want het telwerk moet wel kloppen”.

Een meisje meldt zich bij de tafel en vraagt in het Engels of ze zich kan inschrijven. “No, I’m sorry, you have to speak Dutch”, antwoordt Van Aartsen, ondertussen verifiërend of het klopt dat mensen Nederlands moeten spreken. Hij krijgt bevestiging van Chloe Rijnaard van het bureau verkiezingen en voegt toe dat het meisje wel kan stemmen als Europees burger. “De persoon moet Nederlands spreken en stemgerechtigd zijn. Daarnaast betekent het minstens tien uur zitten, dat kan langer zijn afhankelijk van het stembureau. Voor zo’n dag krijgen ze € 130,-“, verduidelijkt Rijnaard.

“Kinderarbeid”, oordeelt Lucinda Badel. Zij was al begonnen aan het invullen van een inschrijfformulier, maar toen ze hoorde dat ze minstens tien uur moest blijven, vouwde ze het formulier snel op. “Dat betekent dat ik maximaal €1,30 per uur verdien, daar moet ik nog even goed over nadenken”, zegt ze. Renate van der Linde doet bestuurskunde en ziet het als een manier om aan haar cv te werken. “Zo lang zitten is voor mij geen probleem. Ik ben niet te lui om te werken”, zegt ze.

Na een uurtje zijn er al zo’n veertig aanmeldingen binnen. Deze mensen komen op de reservelijst. “De stembureaus zitten in principe al vol, maar we krijgen altijd afmeldingen”, zegt Rijnaard. De redenen variëren volgens haar van het weer tot last van de grote teen. Bovendien bestaat het huidige bestand veelal uit ouderen. “Afgelopen tijd is er helaas al een aantal mensen overleden die zich wel hadden aangemeld”, zegt ze. De burgemeester is blij met de toeloop. “Het gaat heel vlot”, oordeelt Van Aartsen. Hij vindt de vergoeding redelijk. “We hebben mensen nodig en je doet het voor het democratisch proces, zoals iemand net al zei”.

‘Volgend college op één gang’

Burgemeester Jozias van Aartsen vindt dat de wethouders en burgemeester volgend jaar, na de vorming van het nieuw college, bij elkaar op één gang moeten gaan zitten.  Dit verbetert het onderlinge contact, vindt de burgemeester. “De wethouders zouden elkaar meer mogen zien”, zegt Van Aartsen in een interview met deze krant.

In Rotterdam zitten de wethouders al op één gang en Van Aartsen prijst dit Rotterdamse model, dat het snelle informele contact met collega-wethouders mogelijk maakt.  “Wethouders hebben het ontzaglijk druk maar als je bij elkaar op de gang zit, loop je sneller even bij elkaar binnen om iets te regelen”, aldus de burgemeester.

Van Aartsen, die zelf op de tweede etage huist,  wijst naar boven: “Soms is het ingewikkeld om hier in deze verticale kolom afspraken te maken.  De weg van het korte contact bestaat hier niet. Hier kun je niet zeggen: ‘hé daar loopt ie’.  Maar zo gaat dat wel in Rotterdam “.

Van Aartsen geeft eerlijk toe dat hij niet altijd kan onthouden welke wethouder welke etage in het stadhuis ‘bewoont’.  Dat moet hij  meestal even vragen.  Hij heeft wel de weg naar etage nummer 11 gevonden, waar de wethouder van Cultuur en Financiën zit.  “Bij  wethouder Huffnagel kom ik ook geregeld, maar ik weet eerlijk gezegd nog steeds niet precies waar dat is. Hij zit wel vrij hoog”.

Politieke spel

Iedere wethouder heeft volgens de burgemeester wel zijn eigen ambities, plannen, ideeën, aanpak, de manier van zeggen, van doen en  de manier van toneelspelen. Dat hoort allemaal bij het politieke spel. “Ik heb daar zelf in de Tweede Kamer en als minister met zeer veel gretigheid aan meegedaan, dus ik kan me goed in een positie van wethouders inleven, al ben ik het nooit geweest”.

Wat Van Aartsen opviel toen hij een jaar geleden aantrad als burgemeester, was de organisatie van het gemeentelijk apparaat in verschillende diensten die soms over delen van hetzelfde onderwerp gaan. “Dat mag wel iets meer  een centraal element hebben. Het  is nu heel erg opgebouwd volgens dat dienstenmodel. Omdat ik met al die portefeuilles te maken heb, merk ik dat”.

Gemeentesecretaris

Hij ziet daarbij een belangrijke rol weggelegd voor gemeentesecretaris Annet Bertram, die de directeur is van het gehele ambtelijk apparaat. “Den Haag is gezegend met een hele goede gemeentesecretaris”, prijst hij haar. Een voorbeeld van haar rol is dat zij vier wethouders, Marnix Norder (PvdA, Bouwen en Wonen), Sander Dekker (VVD, Onderwijs, Jeugd en Sport,), Henk Kool (PvdA, Sociale Zaken, Werkgelegenheid en Economie) en Bert van Alphen (GroenLinks, Welzijn, Volksgezondheid en Emancipatie) betrokken heeft bij de aanpak van de krachtwijken. Hoewel Norder politiek verantwoordelijk is, waren de andere wethouders medeondertekenaars van de afspraken met het Rijk en daarmee medeverantwoordelijk.

Van Aartsen is niet alleen trots op de kwaliteiten en de inzet van de wethouders. Hij prijst ook de raadsleden. “Den Haag mag zich gelukkig prijzen met een goede raad en een goede waaier aan fractievoorzitters en dat geldt voor alle partijen binnen de raad. De raadsleden steken veel tijd in hun werk en dat doen ze allemaal met zoveel passie. Daar zou iedereen echt wat meer respect voor mogen hebben, dat is ongelooflijk”.

 

Van Aartsen: ‘Ik word steeds emotioneler van Den Haag’

Burgemeester Jozias van Aartsen is een jaar in functie. Hij leert nog elke dag en geniet van de verschillende aspecten van zijn functie, van het bezoek aan een honderdjarige tot een gesprek met minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken over de Afghanistan-conferentie van volgende week.

Ik sta hier met een hoofd vol ideeën en een hart vol emoties, zei u tijdens uw installatierede. En, hoe staat met nu met de emoties?

“Het vreemde is dat ik steeds emotioneler word van deze stad. Natuurlijk wist ik al veel van deze stad waar ik geboren ben en nagenoeg mijn hele leven heb gewoond. Ik ben er dus mee verankerd. Daar is nu passie voor de stad bijgekomen. Een stad die ook een moeilijke tijd heeft gehad, met grote financiële tekorten. Havermans begon als burgemeester met het aantrekken van internationale instanties en organisaties, zoals ngo’s en er kwamen hoofdkantoren van internationale bedrijven als Shell en Siemens. Aegon vestigde zich er en ook de KPN. Het beeld van de stad is nu, zeker na alle inspanningen van mijn voorganger Deetman, veel meer divers. Dertig jaar geleden was Den Haag toch min of meer de schrijftafel van de overheid. Nu is de stad van karakter veranderd, de stad is volwassen geworden.”

Wat ook geldt voor de problemen.

“Een grote stad heeft grote-stad-problemen. Maar een grote stad heeft ook haar eigen dynamiek, dat geldt ook voor Den Haag. Zoals ik zei: het karakter van de stad is veranderd. Het is nu de stad van Recht en Vrede. Het aan de man brengen van Den Haag als internationale stad is niet makkelijk, want je moet er voor zorgen dat wat je aanbiedt ook klopt met de werkelijkheid. Dus moet je er voor zorgen dat het goed wonen is in de stad, dat het er veilig is en dat goed onderwijs is”.

En toen kwam de crisis.

“Iedere stad wordt er door getroffen, maar Den Haag minder. Rotterdam bijvoorbeeld is voor pakweg 75 procent van de haven afhankelijk. Voor Den Haag geldt dat we verschillende soorten werkgelegenheid hebben. Er zijn veel mkb-bedrijven, de internationale organisaties en de hoofdkantoren van multinationals. En natuurlijk zijn er ook de ministeries. Waarmee ik niet wil zeggen dat het allemaal makkelijk wordt. Het opstellen van de begroting voor volgend jaar zal denk ik moeilijk worden. Gelukkig staat de 2,7 miljard euro voor de aanpak van de krachtwijken vast. Intussen zitten we niet stil. Den Haag was de eerste stad met een pakket maatregelen om de gevolgen van de crisis op lokaal niveau op te vangen. Een pakket van honderd miljoen euro.  Op zo’n actie mag je als stad best trots zijn, jezelf op de borst kloppen. Dat zit echter niet zo in de Hagenaar. Maar het wordt tijd dat Den Haag zich bevrijdt van haar bedeesdheid.

Van die stad bent u nu een jaar burgemeester, wat voor een type bent u?

“Ik ben niet iemand die op de winkel past. Als in de profielschets had gestaan dat ze iemand zochten die de rust bewaart, die zorgt dat er niets meer gebeurt,  dan had ik niet gesolliciteerd. De stad heeft ambitie en dat past wel bij mij”.

Hoe uit zich dat?

“Ik heb altijd die belangstelling gehad, ik ben nieuwsgierig. Luisteren vind ik erg belangrijk. Een heel dierbaar punt van mij is: hoe kun je leren van de professionals in de stad. Dus van agenten en mensen van bewonersorganisaties. Ik was vorige week in een vmbo-school. Daar had ik contact met de zorgcoördinator. Die zei iets waarvan ik dacht: daar wil ik meer van weten. In zo’n geval besteed ik een half uur om met haar te praten over de problemen van een vmbo-school met Turkse, Marokkaanse, Koerdische en Hindostaanse leerlingen. Dan wil ik weten: wat vindt u vanuit uw praktijk dat wij als gemeente anders zouden moeten doen”.

Dan komt u ook mensen tegen wiens mening u niet deelt.

“Ik luister en zeg dat ik het probleem begrijp, maar dat ik het niet eens ben met de kritiek. Er is in de stad een categorie mensen die denkt: Den Haag is klaar. Die zich dan storen aan de internationale zone omdat ze er last van hebben. Natuurlijk wil iedereen rust en veiligheid, maar wij moeten als bestuurders wel nadenken over waar we over twintig jaar willen zijn. Want de leerlingen, studenten, kinderen van nu moeten er straks ook wonen en werken”.

Dat betekent ook dat de stad groeit en er meer woningen moeten komen. Maar waar?

“We moeten meer kijken naar de binnenstedelijke bouw. Daar zijn goede voorbeelden van, zoals op het voormalige terrein van de SDU. Daarbij vind ik dat ook best wat hoger gebouwd mag worden, al realiseer ik me dat dat omstreden is”.

Een andere ‘liever niet’ voor veel bewoners is de Internationale Conferentie over Afghanistan komende week.

“Ik ben verdrietig dat mensen als argument naar voren brengen dat ze dan geen boodschappen kunnen doen. Of dat ze vrezen dat er  helicopter boven hun hoofd cirkelt.  Waarom nou zo reageren, vraag ik me dan af?”.

Hoe gaat u daarmee om?

“Ik zal zelf aan de bewoners van Duinoord en Statenkwartier uitleggen waarom de conferentie er is en wat voor hen de gevolgen zijn. Het antwoord op de vraag of er overlast komt is dan bevestigend.  Maar dat hoort nu ook bij het leven in een stad”.

Een van de taken van de burgemeester is het bezoeken van iemand die honderd jaar is geworden. Dat lijkt op corvee.

“Nee, ik vind het juist leuk werk. Ik kom net terug van een vrouw die honderd jaar is geworden en nog fietst. Dat soort mensen hebben vaak leerzame verhalen te vertellen. Niet alleen over de stad maar ook over een zeer lang leven dat zich voor een deel in de crisistijd afspeelde, daarna in de Tweede Wereldoorlog en vervolgens de wederopbouw”.

Korte vuurdoop voor Van Aartsen

De eerste raadsvergadering onder leiding van de nieuwe burgemeester Jozias van Aartsen duurde slechts drie uur. “Dat was ook geen kunst, het was een korte agenda”, aldus de kersverse burgervader.

Op de agenda stonden de plannen voor de aanpak van de openbare ruimte en infrastructuur in de zogenoemde Knoop Moerwijk, het gebied rond station Moerwijk, het actieplan Luchtkwaliteit (unaniem aangenomen) en mondelinge vragen van de SP over de voorgenomen reis van wethouders Frits Huffnagel (Citymarketing) en Sander Dekker (Sport) naar de Olympische Spelen in Peking. De SP vindt dit onnodig en wil dat de wethouders een brief meenemen voor de autoriteiten om beklag te doen over de schending van de mensenrechten. D66 stelde nog voor om grote spandoeken mee te nemen, maar uiteindelijk haalden beide voorstellen het niet. Het college beloofde wel om het thema diplomatiek aan te kaarten tijdens contacten met de Chinese autoriteiten.

Van Aartsen hield de spreektijden kort. Hij studeerde tijdens de vergadering nog op de namen, steeds de rijen met raadsleden afkijkend. Een keer werd hij betrapt, omdat hij het bordje voor VVD-raadslid Iris Michels-Spee niet goed kon lezen. “Ik was al verbaasd dat u de namen zo goed wist, nu begrijp ik dat u stiekem de bordjes leest”, reageerde het raadslid. Daarop zwaaide Van Aartsen met zijn spiekbriefje, om aan te geven dat hij het niet alleen van de bordjes moest hebben. “Ik heb er al een commissievergadering en nu een raadsvergadering opzitten en ik ben nog aan het oefenen iedereen moeiteloos te herkennen. Ik heb niet heel lang meer nodig om alle namen te kennen, de volgende keer weet ik het wel”, zei de burgemeester na de vergadering.

Hij vond het voorzitten ‘ontzaglijk leuk om te doen’. Wel moest hij wennen aan de zaal. “Die is best groot, het is geen intieme raadszaal. Het is alsof er een gracht loopt tussen mij en de raadsleden”, aldus Van Aartsen. Hij had er zichtbaar plezier in om met de voorzittershamer te spelen, maar naar eigen zeggen deed hij dat altijd al.

Hij greep een enkele keer in, zoals bij een vraag van Wim Pijl, raadslid van de ChristenUnie/SGP, die begon te spreken voordat hij het woord had gekregen. “Ik zal de regel even herbevestigen, interrupties graag via mij”, aldus de burgemeester. SP-fractievoorzitter Ingrid Gyömörei kreeg te horen dat ze haar zoveelste vraag over de toekomst van de woonboten in Moerwijk maar moest bewaren voor de tweede termijn.

De SP diende bij het bespreken van Moerwijk twee amendementen in over wonen op het water en sociale woningbouw. Deze voorstellen haalden geen meerderheid. Na het stemmen over de amendementen wilde de voorzitter de vergadering al sluiten. “Mis ik iets, of hebben we nu al over het voorstel gestemd?”, vroeg Gyömörei, doelend op het stuk over de Knoop Moerwijk. Van Aartsen was nog net op tijd om deze omissie recht te zetten en de stemming te openen. Alleen de SP stemde tegen het plan voor het oplossen van de infrastructurele gordiaanse knoop rond station Moerwijk.

Enerverend en emotioneel moment voor Van Aartsen

Het was voor Jozias van Aartsen een emotioneel en enerverend moment toen hij de ambtsketen kreeg omgehangen. Dat was ook het moment waarop hij voor zijn eigen gevoel echt burgemeester was van Den Haag.

Vrienden, bekenden en familie waren erbij tijdens de installatie van Van Aartsen in de bijzondere raadsvergadering. Afwezig waren Jan Franssen, staatssecretaris Ank Bijsterveld en minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken. De laatste kwam nog wel even langs om de net geïnstalleerde burgemeester te feliciteren. “Tijdens de installatie kon ik niet komen en ik ga niet naar elke installatie, maar ik werk hier toch tegenover”, zegt de minister. Zij kijkt met veel plezier uit naar de samenwerking en denkt dat Van Aartsen een goede eerste burger wordt. “Ik ben blij met zo’n burgemeester die de gemeente belangrijk vindt en die dat ook al deed voordat hij burgemeester was”, zegt Ter Horst. Zij verwijst daarmee naar een rapport van Van Aartsen met de titel ‘de eerste overheid’.

Eerste overheid

Zelf verwees van Aartsen in zijn installatierede ook naar de eerste overheid. “Het gebouw van de staat begint bij gemeenten: burgers lopen het huis van Thorbecke binnen door de deur van gemeenten”. “Waarom kunnen we niet gaan werken aan een staat waarin de gemeente de dragende bestuurslaag is”, vroeg de kersverse burgemeester zich af. Van Aartsen dankte in zijn rede zijn voorganger Wim Deetman. “Je hebt zonder fanfares, maar met jouw kenmerkende onverzettelijkheid gewerkt aan een solide beleid voor de stad… Onder jouw bewind is Den Haag internationaler geworden”. Na deze woorden klonk applaus en Deetman leek daar ongemakkelijk onder. Hij is wel tevreden over de keuze voor zijn opvolger. “Hij hield een stimulerende en uitstekende speech. Ik ben blij dat er iemand is die het spoor wil doortrekken”, zegt Deetman. Zijn installatierede ging in 1996 over het samen stad zijn. Van Aartsen verwees daarnaar met de woorden: “De stad is van ons allemaal”. Later kwam hij er nog op terug: “Hiermee maak ik uw ambities tot de mijne. ‘Samen stad zijn’, ‘sociale cohesie’, burgerschap blijven lege begrippen als de stad niet zindert van activiteit, ook de culturele activiteit, waarin de Hagenaar zijn of haar levensbestemming vindt”.

Over de internationale organisaties in de stad zei Van Aartsen hoe meer hoe beter. “Ook ik zal daaraan werken”, beloofde hij zijn toehoorders. Hij noemde de vier krachtwijken die met steun van het Rijk worden opgeknapt. “In het volgende decennium zijn die wijken mooier, jongeren maken hun opleiding af, winkels en winkeltjes floreren. Ieder verstaat en spreekt Nederlands en heeft werk. Zo scheppen we voorwaarden voor Haagse vrede en gerechtigheid”.

Genodigden

In de zaal zaten ook dertig speciale genodigden, actieve Haagse burgers. Zij mochten samen met vele prominenten de hand schudden van de nieuwe burgemeester. Twee uur lang kreeg van Aartsen de felicitaties van VVD-prominenten als Mark Rutte, Arthur Docters van Leeuwen en Loek Hermans, Saskia Stuiveling (president van de Algemene Rekenkamer en staatssecretaris toen Van Aartsen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken werkte), de Rotterdamse burgemeester Ivo Opstelten, maar ook van collega-burgemeesters uit de regio Haaglanden, de bekende Hagenaar Paul van Vliet en oud-collegaministers in Paars1: de D66’ers Els Borst en Hans van Mierlo.

Volgens Van Aartsen heeft hij met het burgemeesterschap zijn partijvoorkeur afgelegd. Hij zal in de raadszaal zijn voorkeur van de democraat blijven belijden. Dat is iemand die hij omschrijft als bruggenbouwer. “Ik zie volksvertegenwoordigers als de veerlui tussen de individuele burger en het gemeenschappelijk belang. Zij varen de belangen, eisen, verlangens en emoties van het volk naar de overheid… gemakzuchtige politici wagen zich niet het water op. De populist blijft staan schreeuwen op de ene oever. De regent wil het liefst alles stilletjes regelen op de andere oever. De een isoleert zich en de ander vergeet dat hij is gekozen. De een toont geen verantwoordelijkheid, de ander legt geen verantwoording af. De derde soort politicus doet beide wel. Dat is de democraat’.

Van Aartsen was nog wat onwennig als voorzitter van de bijzondere raadsvergadering. Hij zit vanavond zijn eerste gewone raadsvergadering voor.

Van Aartsen: ‘Voor stad Den Haag loop ik graag risico’s’

Jozias van Aartsen (60, VVD) is door de gemeenteraad voorgedragen als nieuwe burgemeester. Als hij binnenkort door de ministerraad wordt benoemd, zal hij zijn huidige werk afronden en in de Hofstad aan de slag gaan. “Ik ben heel erg blij met de voordracht. Ik vind het bijzonder en eervol”, aldus de beoogd burgemeester.

Het ging allemaal erg snel. “Het proces ging zo snel dat het ook mij heeft overvallen. Ik had een besluit nog niet verwacht. De vertrouwenscommissie heeft het uitstekend gedaan, Olympisch goud, zal ik maar zeggen”, aldus Van Aartsen. Vorige week woensdagavond had hij de laatste van drie intensieve gesprekken met de commissie en donderdagavond was de voordracht een feit. Zijn vrouw Henriëtte: “Het voelt als een kind dat een maand te vroeg wordt geboren: de wieg stond nog niet klaar. Voor ons betekent het dat hij weer veel weg is, maar voor Den Haag hebben we alles over.” Zij is zelf in Amsterdam geboren en voelt zich Hagenaar sinds de verhuizing uit Pijnacker in 1988.

In die gemeente steunde Van Aartsen de plaatselijke VVD-fractie en leerde hij de lokale politiek kennen. Hij was ook negen jaar secretaris-generaal van het ministerie van Binnenlandse Zaken waar hij ook veel te maken had met lokale politiek. “Ik ben geen burgemeester geweest, maar ik ben niet geheel vreemde in Jeruzalem”, omschrijft hij het zelf. “Ik zou in het Nederlands openbaar bestuur bij geen andere stad of provincie hebben gesolliciteerd”, zegt Van Aartsen. “Het was echt niet zo dat ik vroeger toen mijn vader hier wethouder was en ik op school zat aan de Mient, dacht: dat wil ik ook. Bovendien leek het er niet op dat deze functie vrij zou komen. Pas op het moment dat die vacant kwam heb ik er goed over nagedacht en gedacht ja, ik ga solliciteren. Voor Den Haag loop ik graag risico’s.” Veel aanmoediging had hij daar niet voor nodig, maar die kreeg hij wel al, ook van wildvreemden.

“Vanaf het moment dat Deetman zijn vertrek bekendmaakte, ben ik op straat aangesproken. Nu roepen mensen me als ik op de fiets zit en steken hun duim omhoog”, zegt de beoogd burgemeester. Afgelopen weekend was hij bij de conferentie ‘Afrika present’, uitgenodigd als oud-minister van Buitenlandse Zaken. Nu kreeg zijn aanwezigheid een andere lading. ‘Natuurlijk en zij vonden het mooi. Het was een schitterende bijeenkomst”, aldus Van Aartsen.

Hij komt nog al eens in de stad, ook buiten zijn eigen Statenkwartier en op het veen. “Ik ben daar al redelijk vaak en ken Den Haag goed.” Dat hij de naam heeft elitair te zijn, realiseert hij zich. “Mensen moeten me maar gewoon leren kennen.”

De komende tijd is Van Aartsen nog druk namens de Europese Commissie als coördinator van Nabucco, de aanleg van een gaspijpleiding van Turkije naar Oostenrijk. “Na mijn benoeming heb ik nog een aantal weken nodig om die pijpleiding mogelijk te maken. Dus ik zal zeker niet per 1 maart beginnen, maar enkele weken later.”