Meningen uit stad steeds belangrijker

Aan de oproep van de onderhandelaars van PvdA, VVD, D66 en CDA, voor een coalitie in Den Haag gaven 38 individuele inwoners gehoor. Daarnaast waren er e-mails van negentien organisaties en brieven van Haagse en landelijke organisaties en de aanstaande oppositie in de raad.

De oproep van de onderhandelaars moet de burger betrekken bij de politiek. Een veelgehoorde klacht in Den Haag is dat er te weinig met inspraakreacties gebeurt en dat de inwoners niet worden gehoord. Deze onvrede is niet nieuw, de benadering wel met het vragen van inbreng voor het coalitieakkoord aan de Haagse bevolking.

Belangrijkste onderwerpen in de brieven en e-mails zijn bestuur en inspraak, binnenstad, economie en werkgelegenheid, Kijkduin, milieu en groen, ruimtelijke ordening, Scheveningen en verkeer. “Dit is een globaal overzicht van de onderwerpen in de brieven, we hebben geen rangorde beschikbaar van het meest beschreven onderwerp”, aldus een woordvoerder van de gemeente.

De oppositiepartijen schreven onder leiding van GroenLinks een brief aan de onderhandelaars met een pleidooi voor meer openheid en de oproep goed naar burgers te luisteren. Informateur Jeltje van Nieuwenhoven zegt dat zij alle reacties heeft gelezen. Of er een briljant idee tussen zit? “Misschien wel, maar dat ga ik u niet vertellen”. Ook tijdens de meivakantie werkte zij gewoon door aan de coalitievorming, ondanks vakantie van een aantal onderhandelaars. Zij wil ook geen mededelingen doen over de duur van de onderhandelingen, maar het mailadres nieuwcollege@denhaag.nl blijft volgens haar woordvoerder voorlopig nog open voor reacties.

Eén van de briefschrijvers is Eveline Blitz namens de Vrienden van Den Haag en meeondertekend door vele andere organisaties. “We hebben dezelfde brief al gestuurd aan de lijsttrekkers voor de verkiezingen van afgelopen maart. Toen reageerden bijna alle lijsttrekkers positief, alleen die van toenmalige coalitiepartijen PvdA, VVD en GroenLinks niet. Dat maakt bij de huidige onderhandelingen dat twee partijen, CDA en D66 voor zijn en twee niet”. Blitz heeft wel het idee dat de oproep gehoor vindt. “We hebben hier zo lang over doorgezeurd dat we wel gehoord zijn, maar dat wil niet zeggen dat ze ook luisteren, maar de brief ligt op de stapel”.

In de brief roepen de organisaties de onderhandelaars dan ook op meer aandacht te hebben voor inspraak en een passage hierover op te nemen in het collegeakkoord. Zij noemen dat de Haagse handvatten: ‘Het is van belang dat er draagvlak in de stad is voor de ambities van Den Haag. Hiertoe dient de  inspraak serieus genomen te worden. Dit houdt ook in dat collegepartijen kunnen afwijken van eerder ingenomen standpunten zoals dit collegeakkoord, wanneer er in de inspraak nieuwe feiten of argumenten naar voren worden gebracht’. Zij vragen ook een serieuze manier van omgaan met de inbreng van de burgers met voldoende voorbereidingstijd en een beargumenteerde reactie van het college.

“Het afgelopen college vroeg wel om reacties. Kijk maar naar Scheveningen waar brainstormavonden waren en voldoende mogelijkheden voor inspraak. Daarop kwamen 200 reacties en die belandden in een la. In Kijkduin lag een alternatief plan klaar, maar dat is terzijde geschoven. Ook hier is een verschil tussen horen en luisteren”, stelt Blitz. Ze heeft er een hard hoofd in dat er werkelijk wat verandert. “Maar zeg nooit nooit, want als je denkt dat er nooit iets verandert, hoef je ook geen brieven meer te schrijven. Ik denk dat het ook afhangt van welke poppetjes op welke plek komen in het bestuur. Marnix Norder (PvdA, bouwen en wonen) en Peter Smit (VVD, verkeer) zijn kampioenen in het naast zich neerleggen van reacties. Ik ken genoeg PvdA’ers die wel goed luisteren naar burgers”. Blitz blijft in ieder geval ook het komend college kritisch volgen. Een beetje teleurgesteld is ze wel in GroenLinks. Die partij wees hun voorstel voor de Haagse handvatten af, maar roept nu vanuit de oppositie op tot beter luisteren naar burgers. “Dat vind ik opportunisme”.

Heleen Weening, fractievoorzitter van GroenLinks noemt die kwalificatie voorbarig. “Het is een snelle conclusie en dat is jammer, want het idee haakt aan bij ons voorstel”. In het voorstel pleit de oppositie, op enkele partijen na, voor een coalitieakkoord op hoofdlijnen met doelen waar de raad het college op aan kan spreken. Bovendien behelst het voorstel het horen van kandidaat-wethouders, zoals dat in het Europees parlement met Eurocommissarissen gebeurt. “Op dat punt zijn we het eens. We moeten niet meer aantallen woningen in een akkoord zetten. Dat hebben we wel geleerd van de afgelopen collegeperiode”. Weening heeft wel moeite met het opnemen van Haagse Handvatten in het coalitieakkoord. “Dat is niet de plek. Voorbereidingstijd moet je regelen. Pas het werkproces aan en zorg via de raad dat het bestuur zich daaraan houdt, zodat burgers genoeg ruimte krijgen voor voorbereiding en inspraak”, aldus Weening. Bij de ondertekening missen de namen van de oppositiepartijen Partij voor de Eenheid, PVV en SP. De eerste was niet bereikbaar, de SP vindt het horen van kandidaat-wethouders geen taak voor de raad en wilde daarom niet. De PVV wilde niet, maar ik weet eigenlijk niet waarom”, aldus Weening. De PVV was niet bereikbaar.

 

Duivesteijn: ‘Coalitieakkoord met uitgewerkte hoofdlijnen’

Hoe moet straks het akkoord tussen politieke partijen er uit gaan zien? Moet het volledig zijn dichtgetimmerd, zodat iedereen waar hij de komende vier jaar aan toe is? Of is het misschien verstandiger alleen de hoofdlijnen zwart op wit te zetten? Want dan bloeit het debat in de gemeenteraad op. En zo wordt de burger meer bij de politiek betrokken. Adri Duivesteijn, voormalig wethouder in Den Haag is geen voorstander van globale afspraken. “Want dan zit je straks in het college urenlang die globale afspraken verder uit te werken”.

Adri Duivesteijn was in de jaren tachtig wethouder voor Volkshuisvesting in Den Haag. Daarna was hij lid van de Tweede Kamer voor zijn partij, maar koos vier jaar geleden weer voor het lokale bestuur en werd wethouder voor Ruimtelijke ordening, volkshuisvesting, woonbeleid, grondbeleid en collegiale samenwerking in Almere. Zijn uitgebreide bestuurlijke ervaring brengt hem tot de conclusie dat te globale afspraken vooral tot ellende leiden. Geef Duivesteijn maar goede, heldere afspraken.

“Ik vind het belangrijk dat het akkoord straks hoofdlijnen bevat. Daar achter moet dan wel een A4-tje hangt met de uitwerking. Je kunt natuurlijk wel stoer doen en een akkoord met een aantal globale hoofdpunten maken, maar zonder die uitwerking ben je later in het college uren bezig met het verder uitwerken van dat akkoord”. Hij noemt een voorbeeld. “Voor het veiligheidsprogramma kun je de contouren schetsen. Maar daarnaast maar je moet ook duidelijk omschrijven wie waarvoor verantwoordelijk is”.

Duivesteijn behoort niet tot de school van politici en bestuurskundigen die vindt dat je met globale afspraken het debat in de gemeenteraad verlevendigt waardoor de burger meer betrokken raakt bij de lokale politiek. Duivesteijn: “Zolang wij de verantwoordelijkheid niet overdragen aan de burger, blijft de onvrede”.  Volgens Duivesteijn is verder van belang dat per wethouder precies wordt aangegeven wie waar voor verantwoordelijkheid draagt. Zo kunnen later problemen en moeilijkheden voorkomen worden.

Sommige deskundigen denken dat een dichtgetimmerd coalitieakkoord vooral een uitkomst biedt bij een college dat uit veel partijen bestaat. Een optie die voor Den Haag gezien de verkiezingsuitslag, ook kan gelden. Maar hier denkt Duivesteijn anders over. “Op zich maakt het niet uit met hoeveel partijen je een college vormt. Met meer partijen is het wel belangrijker dat je goed te formuleert wat bij welke portefeuille hoort. In mijn Haagse tijd had ik stadsvernieuwing onder mijn hoede. Maar daarmee kwam ik automatisch op het werkterrein van andere wethouders. Dus dan is het verstandig goede heldere afspraken met elkaar gemaakt te hebben”.

De financiële crisis gaat ook de gemeente Den Haag raken. Bekend was al dat er 100 miljoen moet worden bezuinigd. Maar dat kan meer worden als gevolg van de miljarden die het rijk moet gaan bezuinigen. Deze week presenteren ambtelijke commissies van het rijk hun bezuinigingsvoorstellen.  Hoe moet de gemeente Den haag daarmee omgaan? “Je kunt als gemeente best saneren en vanzelfsprekende verworvenheden ter discussie stellen, bijvoorbeeld subsidies aan bepaalde instellingen. Ook moet je niet bang zijn te praten over lastenverzwaringen maar ook over investeringen in de stad. De overheid moet kortom in een vroeger stadium aangeven wie de verantwoordelijkheid neemt in de stad”.

Duivesteijn vindt dat het in een tijd van bezuinigingen goed is om radicaler na te denken over het beheer van de stad. “De Schilderswijk is bijvoorbeeld grotendeels in handen van woningcorporaties. Je kunt denken aan andere beheersvormen:. Waarom geen woningen overdragen aan de bewoners die coöperaties vormen? Geef ze meer verantwoordelijkheid, dan gaan ze hun eigen omgeving verdedigen en nemen de verantwoordelijkheid om die op orde te houden. De wijken krijgen zo een ander karakter”, aldus Duivesteijn.