Prinsjesdag in het teken van samenwerking

Prinsjesdag stond dit jaar in het teken van de samenwerking. De Koningin riep in haar Troonrede de Tweede Kamer op om constructief met de regering samen te werken en iedereen om samen te werken aan herstel van de economie. De vier grote steden werkten intussen samen aan een deze dag verschenen opiniestuk om het Rijk op te roepen gemeenten de ruimte te geven tot samenwerking. Verder lezen Prinsjesdag in het teken van samenwerking

‘VNG-congres elk jaar in Den Haag’

Premier Mark Rutte vond het bij het VNG-congres zo gezellig, dat hij tegen deze krant opperde om het elk jaar in Den Haag te doen. Burgemeester Jozias van Aartsen en VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma vonden dat een minder goed idee. “De VNG is er voor alle gemeenten, dus volgend jaar doen we het weer ergens anders”.

Een feestje voor netwerkende bestuurders, waar de gemeente Den Haag 600.000 aan mee heeft betaald. De SP was het daar niet mee eens en stond voor de deur te protesteren. “Maar ik ben vergeten een vergunning te regelen, stom, maar we willen gewoon even hier laten weten dat we het er niet mee eens zijn”, zegt Ingrid Gyömörei, SP-fractievoorzitter in de Haagse gemeenteraad. Snel stuurde ze een sms’je naar de burgemeester. “Ik heb het toen maar even voor haar geregeld”, aldus Van Aartsen. Hij was de afgelopen dagen tijdens het tweedaags congres gastheer voor de VNG. Hij ontving samen met de premier en Jorritsma de koningin die het begin van het congres bijwoonde. Een speciaal congres, want de VNG bestaat 100 jaar. Matthijs van Nieuwkerk presenteerde, Hans Goedkoop deed zijn eerste live-versie van Andere tijden over de VNG met zwart-wit beelden van een oude Haagse burgemeester met de bril van Van Aartsen, zei hij.

Henk Kool

Onder de 2800 gasten was een vertegenwoordiging van het Haagse college. Henk Kool scoorde een oranje paraplu, handig voor Haring happen met Henk voor ondernemers op een boot dit weekend. Hij vertegenwoordigde de gemeente bij de Algemene Ledenvergadering van de VNG, omdat Van Aartsen in de raadscommissie bestuur moest zijn. Twee wethouders vertegenwoordigden de gemeente Rijswijk. “Het is voor het eerst dat we er maar kort zijn. Tijdens de Algemene Ledenvergadering hebben alle collegeleden andere verplichtingen, die missen we anders nooit”, zegt locoburgemeester Dick Jense.

Jan Hoekema

Een grote vertegenwoordiging is er vanuit Wassenaar. Burgemeester Jan Hoekema is met vier collegeleden en de gemeentesecretaris op de fiets. “Om de kosten te drukken”. Hij kwam vooral naar het feest om collega’s weer even te zien, inhoudelijk, maar ook voor zijn netwerk. “Hier krijg je het groepsgevoel, alsof we allemaal naar de gemeentekerk gaan”. Leidschendam Voorburg was vertegenwoordigd door vier van de vijf collegeleden en enkele fractievoorzitters uit de raad. Hans Peter Klazenga, fractievoorzitter van Gemeentebelangen: “We zijn hier als oppositiepartij. Ik zit al jaren in de raad en zie dit als een goede kans om collega’s te ontmoeten en van andere gemeenten te horen hoe zij dingen oplossen, je hoeft het wiel niet steeds opnieuw uit te vinden”. Zijn aanwezigheid en die van zijn collega’s werd betaald uit het opleidingsbudget voor raadsleden. “Ja ook het feest, want dat wil ik niet missen”.

Mark Rutte

Premier Mark Rutte wilde niets zeggen over de kosten van het congres, maar wees wel op de bijverdiensten van de Haagse ondernemers, vooral in de horeca: “Het Carlton en Kurhaus cateren hier, mijn favoriet Soeboer is er helaas niet bij”. Die stond een week daarvoor nog wel in dezelfde tent op de  TongTongFair. “Ja, als ik nog even mag, wil ik de organisatie hartelijk bedanken dat ze een week naar voren zijn geschoven om dit mogelijk te maken, die verdient een pluim”, aldus Van Aartsen.
Het feest begon al een dag voor het congres met een diner en de onthulling van het kunstwerk aan het eind van de Sophialaan. De lichten in het kunstwerk projecteren bomen en vogels op de gevel van de Willemshof, waar de VNG zetelt. “De kosten waren een ton. De helft betalen wij, de andere helft komt van de Bank Nederlandse Gemeenten”, aldus Liane ter Maat, woordvoerder van de VNG. De gemeente Den Haag gaf de VNG een gedenksteen cadeau.

Van Aartsen: ‘Ik word steeds emotioneler van Den Haag’

Burgemeester Jozias van Aartsen is een jaar in functie. Hij leert nog elke dag en geniet van de verschillende aspecten van zijn functie, van het bezoek aan een honderdjarige tot een gesprek met minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken over de Afghanistan-conferentie van volgende week.

Ik sta hier met een hoofd vol ideeën en een hart vol emoties, zei u tijdens uw installatierede. En, hoe staat met nu met de emoties?

“Het vreemde is dat ik steeds emotioneler word van deze stad. Natuurlijk wist ik al veel van deze stad waar ik geboren ben en nagenoeg mijn hele leven heb gewoond. Ik ben er dus mee verankerd. Daar is nu passie voor de stad bijgekomen. Een stad die ook een moeilijke tijd heeft gehad, met grote financiële tekorten. Havermans begon als burgemeester met het aantrekken van internationale instanties en organisaties, zoals ngo’s en er kwamen hoofdkantoren van internationale bedrijven als Shell en Siemens. Aegon vestigde zich er en ook de KPN. Het beeld van de stad is nu, zeker na alle inspanningen van mijn voorganger Deetman, veel meer divers. Dertig jaar geleden was Den Haag toch min of meer de schrijftafel van de overheid. Nu is de stad van karakter veranderd, de stad is volwassen geworden.”

Wat ook geldt voor de problemen.

“Een grote stad heeft grote-stad-problemen. Maar een grote stad heeft ook haar eigen dynamiek, dat geldt ook voor Den Haag. Zoals ik zei: het karakter van de stad is veranderd. Het is nu de stad van Recht en Vrede. Het aan de man brengen van Den Haag als internationale stad is niet makkelijk, want je moet er voor zorgen dat wat je aanbiedt ook klopt met de werkelijkheid. Dus moet je er voor zorgen dat het goed wonen is in de stad, dat het er veilig is en dat goed onderwijs is”.

En toen kwam de crisis.

“Iedere stad wordt er door getroffen, maar Den Haag minder. Rotterdam bijvoorbeeld is voor pakweg 75 procent van de haven afhankelijk. Voor Den Haag geldt dat we verschillende soorten werkgelegenheid hebben. Er zijn veel mkb-bedrijven, de internationale organisaties en de hoofdkantoren van multinationals. En natuurlijk zijn er ook de ministeries. Waarmee ik niet wil zeggen dat het allemaal makkelijk wordt. Het opstellen van de begroting voor volgend jaar zal denk ik moeilijk worden. Gelukkig staat de 2,7 miljard euro voor de aanpak van de krachtwijken vast. Intussen zitten we niet stil. Den Haag was de eerste stad met een pakket maatregelen om de gevolgen van de crisis op lokaal niveau op te vangen. Een pakket van honderd miljoen euro.  Op zo’n actie mag je als stad best trots zijn, jezelf op de borst kloppen. Dat zit echter niet zo in de Hagenaar. Maar het wordt tijd dat Den Haag zich bevrijdt van haar bedeesdheid.

Van die stad bent u nu een jaar burgemeester, wat voor een type bent u?

“Ik ben niet iemand die op de winkel past. Als in de profielschets had gestaan dat ze iemand zochten die de rust bewaart, die zorgt dat er niets meer gebeurt,  dan had ik niet gesolliciteerd. De stad heeft ambitie en dat past wel bij mij”.

Hoe uit zich dat?

“Ik heb altijd die belangstelling gehad, ik ben nieuwsgierig. Luisteren vind ik erg belangrijk. Een heel dierbaar punt van mij is: hoe kun je leren van de professionals in de stad. Dus van agenten en mensen van bewonersorganisaties. Ik was vorige week in een vmbo-school. Daar had ik contact met de zorgcoördinator. Die zei iets waarvan ik dacht: daar wil ik meer van weten. In zo’n geval besteed ik een half uur om met haar te praten over de problemen van een vmbo-school met Turkse, Marokkaanse, Koerdische en Hindostaanse leerlingen. Dan wil ik weten: wat vindt u vanuit uw praktijk dat wij als gemeente anders zouden moeten doen”.

Dan komt u ook mensen tegen wiens mening u niet deelt.

“Ik luister en zeg dat ik het probleem begrijp, maar dat ik het niet eens ben met de kritiek. Er is in de stad een categorie mensen die denkt: Den Haag is klaar. Die zich dan storen aan de internationale zone omdat ze er last van hebben. Natuurlijk wil iedereen rust en veiligheid, maar wij moeten als bestuurders wel nadenken over waar we over twintig jaar willen zijn. Want de leerlingen, studenten, kinderen van nu moeten er straks ook wonen en werken”.

Dat betekent ook dat de stad groeit en er meer woningen moeten komen. Maar waar?

“We moeten meer kijken naar de binnenstedelijke bouw. Daar zijn goede voorbeelden van, zoals op het voormalige terrein van de SDU. Daarbij vind ik dat ook best wat hoger gebouwd mag worden, al realiseer ik me dat dat omstreden is”.

Een andere ‘liever niet’ voor veel bewoners is de Internationale Conferentie over Afghanistan komende week.

“Ik ben verdrietig dat mensen als argument naar voren brengen dat ze dan geen boodschappen kunnen doen. Of dat ze vrezen dat er  helicopter boven hun hoofd cirkelt.  Waarom nou zo reageren, vraag ik me dan af?”.

Hoe gaat u daarmee om?

“Ik zal zelf aan de bewoners van Duinoord en Statenkwartier uitleggen waarom de conferentie er is en wat voor hen de gevolgen zijn. Het antwoord op de vraag of er overlast komt is dan bevestigend.  Maar dat hoort nu ook bij het leven in een stad”.

Een van de taken van de burgemeester is het bezoeken van iemand die honderd jaar is geworden. Dat lijkt op corvee.

“Nee, ik vind het juist leuk werk. Ik kom net terug van een vrouw die honderd jaar is geworden en nog fietst. Dat soort mensen hebben vaak leerzame verhalen te vertellen. Niet alleen over de stad maar ook over een zeer lang leven dat zich voor een deel in de crisistijd afspeelde, daarna in de Tweede Wereldoorlog en vervolgens de wederopbouw”.

Grote steden willen meer macht

De vier grote steden gaan samen bekijken hoe zij meer armslag kunnen krijgen. Uitgangspunt daarbij is de notitie ‘De eerste overheid’, geschreven onder leiding van een commissie onder leiding van Jozias van Aartsen.

De Haagse burgemeester schreef het rapport in de eerste helft van 2007, voordat oud-burgemeester Wim Deetman zijn vertrek aankondigde. Desondanks is het geen toeval dat dit rapport juist nu onderwerp van gesprek is tussen de vier grote steden, geeft hij toe. “Ik zit weer helemaal in het onderwerp”.

De notitie is geschreven in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en gaat ervan uit dat de gemeente de belangrijkste overheidslaag is. Bij de presentatie vatte Van Aartsen het rapport kort samen: “De centrale overheid ziet wat binnen haar verwachtingen en categorieën past, maar is vaak blind voor wat daarbuiten valt… De gemeente is de eerste uitkijkpost van de overheid in een turbulente samenleving. Die gemeente moet niet langer worden gezien als een lagere overheid. Zij is in onze visie de eerste overheid.” Aanbevelingen waren bijvoorbeeld het beschermen in de grondwet van de gemeentelijke autonomie, provincies die hun belastingopbrengsten afdragen aan gemeenten om het belastinggebied van gemeenten te vergroten, gemeentelijke belastingen moeten met 30 tot 40 procent weer een substantiële inkomstenbron vormen en de gemeenten moeten groter worden zodat ze meer bestuurskracht hebben en de aanvullende taken die nu nog bij rijk en provincie liggen over kunnen nemen.

De vier grootste gemeenten gaan over twee weken in het Kurhaus verder praten over hoe zij meer bewegingsvrijheid kunnen krijgen ten opzichte van de Staat. Bij die bijeenkomst zal het niet blijven. “We willen de komende jaren enkele goede voorzetten geven en mogelijk gebeurt daar wat mee na 2011”, aldus Van Aartsen. In dat jaar zijn er landelijke verkiezingen en is de huidige kabinetsperiode voorbij.