Den Haag gaat mensenrechtenactivisten opvangen

Den Haag wordt de eerste Europese stad die mensenrechtenactivisten op gaat vangen die in eigen land gevaar lopen. De raad heeft ingestemd met een voorstel van GroenLinks en D66 om een Shelter City te worden.

Shelter City is een Europees netwerk van steden die mensen opvangen die tijdelijk mensenrechtenverdedigers opvangen die in eigen land worden bedreigd. Idee is ontstaan in 2009. Minister van Buitenlandse Zaken stimuleert het initiatief van GroenLinks en D66. Het Europese Shelter City Initiatief biedt mensenrechtenverdedigers een veilige leef- en werkomgeving met een visum voor ten hoogste drie maanden, zodat zij even op adem kunnen komen en tegelijkertijd op veilige afstand door kunnen gaan met hun strijd.

Het gaat in eerste instantie om een proef waarbij in september vier mensenrechtenactivisten naar Den Haag komen. De meeste taken voor hun opvang liggen bij ministeries en maatschappelijke organisaties. Gemeente heeft kleine rol, maar deze taak is volgens GroenLinks en D66 als stad van Vrede en Recht Den Haag op het lijf geschreven. Na de proef volgt een evaluatie.

De VVD was tegen het voorstel, omdat de partij twijfelt aan de neutraliteit van de organisatie die de opvang moet regelen, Justitia et Pax. Daarnaast twijfelt de partij over de dekking voor het voorstel. De Groep van Doorn was ook tegen, omdat volgens Arnoud van Doorn de scheiding van kerk en staat en daarmee de neutraliteit onvoldoende gewaarborgd is.

Behalve VVD en Groep van Doorn, stemde ook de PVV tegen het voorstel, omdat volgens die partij de gemeente niet over asielbeleid gaat. Opvang moet volgens de partij in de eigen regio plaatsvinden en dit voorstel is daarom volgens de PVV een ondermijning van het asielbeleid. Hoewel de IND meewerkt aan Shelter City is dat volgens de PVV niet genoeg. Het college van burgemeester en wethouders gaat het initiatief nu uitwerken tot collegevoorstel.

Strijdbaar European University houdt deuren open

De European University for Professional Education raakt de aanwijzing voor de opleiding kwijt. Dat betekent dat de studenten van de particuliere onderwijsinstelling geen erkend diploma meer kunnen halen en het recht op hun verblijfsvergunning verliezen. De opleiding reageert verontwaardigd en gaat het besluit aanvechten.

Demissionair staatssecretaris Marja van Bijsterveldt heeft op advies van de Inspectie van het Onderwijs de aanwijzing ingetrokken. “De EUPE levert op vele fronten onvoldoende kwaliteit: elementaire zaken als de colleges, het studiemateriaal en de huisvesting vertonen ‘ernstige en langdurige tekortkomingen’. Voor de ongeveer 65 studenten die aan de EUPE ingeschreven staan wordt vervangende opleiding en huisvesting gezocht”, stelt het ministerie in een verklaring.

Studenten de dupe

Van Bijsterveldt: “Dit is een onverantwoorde situatie waar meteen een eind aan moet komen. Anders worden de studenten de dupe”. Zij zal daarom alles in het werk stellen hen te helpen bij het vinden van een vervangende opleiding, stelt ze op de website van het ministerie. Strikt genomen heeft zij daar volgens het ministerie geen rol in, omdat het een particuliere opleiding betreft.

Volgens de European University geeft de Inspectie van het Onderwijs een verkeerde voorstelling van zaken. De beslissing zou op achterhaalde en onjuiste informatie zijn gebaseerd. “Wij zijn het er niet mee eens. Wij gaan dit aanvechten, maar in de tussentijd zijn de deuren gewoon open”, aldus iemand van de administratie die de telefoon beantwoordt. “We hebben hier nog meer opleidingen. Dit betreft alleen de geaccrediteerde en aangewezen opleiding en die moet nu sluiten. Niet de school”.

Juridische procedure

Volgens de medewerker kan de juridische procedure tegen de staat wel jaren duren. Tot die tijd hebben studenten van de European University geen recht op een verblijfsvergunning om hier te studeren en kunnen zij geen erkend diploma halen. De opleiding heeft een advocaat in de arm genomen en wil verder niet in detail treden over de zaak.

De aanwijzing voor de opleiding is in 1998 verleend. De zaak tegen de school speelt volgens het ministerie sinds 2006. Toen kreeg de opleiding het voordeel van de twijfel. De school kwam ook in opspraak door aanhouding van de directeur op verdenking van mensensmokkel. Vorig jaar deed de inspectie weer een uitgebreid onderzoek en constateerde dat de instelling niet aan de voorwaarden voor een aanwijzing voldeed. De instelling had volgens de wet nog drie maanden om orde op zaken te stellen. Dat is volgens het ministerie niet gelukt, waardoor de opleiding nu geen graad meer mag afgeven.

De gemeente Den Haag wil niet inhoudelijk op het nieuws reageren en de betekenis daarvan voor Den Haag als Internationale Stad. “Dit is een kwestie tussen het rijk en de opleiding. De gemeente is geen partij”, aldus een woordvoerder.

Scenario’s voor internationale zone liggen klaar

Leefbaar en veilig kan samengaan in de stad en daarvoor liggen de scenario’s klaar. Dat zegt Louis Genet, programmadirecteur Den Haag Internationale Stad bij de gemeente. Hij is nauw betrokken geweest bij het project Secure Haven dat twee jaar heeft geduurd en onlangs is afgerond.

Het project is een samenwerkingsproject van Campus Den Haag, TNO en Capgemini. Zij onderzoeken met steun van de gemeente Den Haag en het ministerie van Economische Zaken hoe comfort en veiligheid samengaan met prettig wonen en werken in Den Haag. De Hofstad moet leefbaar zijn, maar ook een gunstige vestigingsplek voor internationale organisaties en bedrijven, zoals Europol en tribunalen. Technische snufjes als slimme camera’s kunnen daarbij helpen, maar privacy en woongenot mogen niet in het gedrang komen.

Scenario’s

Het project heeft zes scenario’s opgeleverd die variëren van een heuse onderneming met digitale slotgracht en veel samenwerking, via ‘Laat duizend bloemen bloeien’, het ondersteunen van initiatieven uit internationale organisaties en bewoners, tot de hele stad als Secure Haven met gekoppelde databases en cyberbescherming. “Er valt nu wel daadwerkelijk iets te kiezen, want scenario’s voor ondergronds vervoer zijn er al en je kunt meteen zien welke invloed dat heeft op de leefbaarheid, bijvoorbeeld. De inwoners kunnen dit materiaal gebruiken in de samenspraak. Zij krijgen goede informatie, een modelmatig inzicht en dat helpt.”

Bij alle scenario’s is rekening gehouden met veiligheid, economie, leefbaarheid, de sociale omgeving, het functioneren van Internationale organisaties en infrastructuur en ruimtelijke ordening. Een deel van de oplossingen klinken nog ver weg en als big brother. Toch zijn de scenario’s volgens de betrokkenen goed te gebruiken. Vanuit een vergelijking van de scenario’s kan bijvoorbeeld een maatregel die uitgaat van ondergronds bouwen vanwege de onzichtbaarheid van Secure Haven op praktische bezwaren stuiten of botsen met andere beleidsafspraken die de gemeente heeft gemaakt.

Het kan ook zijn dat, bijvoorbeeld onder invloed van de economische crisis van dit moment, een andere keuze wordt gemaakt ten aanzien van wat de meest bepalende factoren zijn die invloed hebben op de richting waarin Secure Haven wordt ontwikkeld. Als dit het geval is, is het van belang om deze factoren te benoemen en de scenario’s hiermee opnieuw te ontwerpen.

Leerzaam

Genet ziet de afgelopen twee jaar als een leerzame periode. “Het was heel erg boeiend. Vooral het speciaal ontwikkelde Secure Haven Game leverde mooie inzichten op. Situaties worden nagespeeld en je leert hoe partijen als ministeries, bewoners, ambassadeurs, gemeenteambtenaren via het spel bewust worden van gedragsveranderingen. Je kunt goed in de rol van de ander kruipen en iedereen valt terug op zijn eigen mogelijkheden. Dan zie je bijvoorbeeld goed een verschil in tempo van de verschillende partijen en dat kan botsen”, aldus Genet. Het spel blijft overigens ook beschikbaar voor andere steden.

“Ik had nooit verwacht dat het zo moeilijk was om zo concreet mogelijk de maatregelen te benoemen, maar ook de verbanden te bekijken om de veiligheid te vergroten. We hebben best veel beleidsmakers aan tafel gehad, maar zij hadden een eigen doel. In de praktijk is er zelden een gemeenschappelijk doel. Het werkte bevreemdend in het spel dat dat vaak afwezig was”, zegt Robin de Haas, projectleider vanuit TNO.

Concrete acties

Hele concrete acties, behalve de scenario’s voor de samenspraak in de Internationale Zone, zijn niet uit het onderzoek gekomen. “Een aantal acties loopt al en dat heeft niet altijd met ons onderzoek te maken gehad, moet ik eerlijk toegeven. Er is een helpdesk voor internationale organisaties en expats”, aldus De Haas. Een andere aanbeveling, het huis voor de Verenigde Naties om meer bekendheid aan de activiteiten van de VN in de stad te geven, zou kunnen opgaan in het Huis voor de Democratie. Daarnaast stellen alle Internationale Organisaties hun deuren op 20 september open om buurtgenoten een kijkje in de keuken te geven.

In het rapport stond ook de komst van een Deetmanpenning voor een persoon die iets belangrijks heeft gedaan voor de internationale vrede en Van Aartsenbeurzen voor excellente juridische studenten. Er is al een Deetmanfonds voor minder bedeelde buitenlandse studenten die hier willen studeren. “Wij vonden het daarom wel leuk het zo voor te stellen, Deetman was bij de start en Van Aartsen is ook erg betrokken”, aldus De Haas.

Veiligheidstafels

Secure Haven biedt ook heel goede aanknopingspunten bij een ander veiligheidsproject: Den Haag Showcase Veilig Nederland. Genet kan daar nog weinig over melden, omdat het project zich nog in de startfase bevindt. Het project gaat zogenoemde veiligheidstafels ontwikkelen. Veiligheidstafels, waaraan verantwoordelijken vanuit Ministeries, politie, brandweer, internationale organisaties aan de hand van concrete voorbeelden, oplossingen kunnen bedenken en oefenen, die daarna in de praktijk ook toegepast kunnen worden. “Maar nogmaals, dit is nog in een pril stadium van ontwikkeling”, aldus Genet.

 

Ruimte voor nieuw topinstituut in Den Haag

Een instituut voor Global Justice kan er komen. Dat zegt een commissie onder voorzitterschap van Dirk Jan van den Berg. Het instituut komt naast de bestaande internationale instanties te staan en bundelt onderwijs en onderzoek op het gebied van internationaal recht en veiligheid.

De commissie onderzocht de mogelijkheden voor zo’n instituut op verzoek van het college van burgemeester en wethouders. Van den Berg overhandigde zijn advies aan onderwijswethouder Sander Dekker en burgemeester Jozias van Aartsen. Het topinstituut moet samenwerken met de Universiteit van Leiden en kennisinstituten die al in Den Haag zijn gevestigd, zoals TNO, de Carnegie Stichting, het Asser Instituut, Instituut Clingendael en het HiiL. Daarnaast zijn er al veel internationale instellingen in Den Haag, die zouden kunnen samenwerken in het instituut, zoals het Permanente Hof van Arbitrage, het Internationale Gerechtshof, het Joegoslavië Tribunaal, Europol en EuroJust.

De commissie constateert een versnippering in deze organisaties en instituten. In het advies pleit zij voor het handhaven van hun onafhankelijkheid, maar hiernaast een apart instituut op te richten als katalysator. Een deel van de mensen en middelen zou hierin kunnen worden ondergebracht voor onderzoek en onderwijsdoeleinden. “Zie het als een soort makelaarskantoor. Het geeft een overzicht van wat er in Den Haag mogelijk is op het gebied van recht en veiligheid en het kan allerlei onderzoeken opzetten”, licht Van den Berg toe. De Haagse instanties kunnen hiervan gebruikmaken en zijn zelf goed vindbaar. Daarnaast zijn er opleidingen te volgen, tot en met promoties. De opleidingen zouden ook van buitenlandse instituten kunnen komen. Dekker hoopt dat ook de jaarlijkse vergadering van de International Bar Association (vereniging van juristen over de wereld) Den Haag vaker weet te vinden.

Locatie

Van den Berg ziet een locatie voor zich met enkele collegezalen, vergaderruimten en kantoren voor de dean, het hoofd van het instituut, en zijn medewerkers. Direct onder deze directeur zouden drie programmamanagers moeten komen: een deskundige op het gebied van internationaal recht, een deskundige op veiligheidsgebied en een kenner van ontwikkelingssamenwerking. Daarboven zou een raad van toezicht moeten komen met internationale toppers, of zoals Van den Berg zei ‘sterren’ om het instituut aanzien te geven. Een van hen wordt de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright.

Burgemeester Van Aartsen heeft al een decaan op het oog en heeft ook al mensen benaderd voor de raad van toezicht. Hierbij put hij vooral uit zijn netwerk, opgedaan als minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Kok2. In die tijd leerde hij ook Albright kennen. “Namen kan ik nog niet noemen. Eerst moet er geld komen, want ik moet die mensen wel wat te bieden hebben”, zegt Van Aartsen. Hij verwacht dat hij na de zomer namen kan noemen.

Financiën

De commissie adviseert de komende jaren een bedrag van € 10 miljoen te reserveren. Daarnaast zou er geld moeten komen om de stad Den Haag meer uitstraling te geven. De commissie verwees hierbij naar Geneve waar Zwitserland € 60 miljoen investeerde. “Het hoeft misschien geen € 6 miljoen te zijn, maar zes ton is in ieder geval niet genoeg”, zei commissievoorzitter Van den Berg. Wethouder Dekker wees erop dat dit geld er niet meteen kan zijn, omdat het instituut eerst opgebouwd moet worden, voor het uitstraling op Den Haag krijgt. De aanvraag voor een bijdrage van het Rijk aan het instituut gaat binnenkort de deur uit.

Een locatie voor het instituut heeft hij nog niet direct paraat. “Daarover zijn we nog iin gesprek. Ik weet nog niet of het in een nieuw gebouw komt, of in een statig pand in het centrum. Zeker is wel dat je dit niet ergens achter in de Binckhorst moet doen.”

 

Meer ambitie voor Internationale Stad

Het college van burgemeester en wethouders wil de lat hoger leggen voor de Internationale Stad. Dit moet meer tussen de oren van de Haagse burgers komen en een einde maken aan het huidige versnipperde beleid. Gevolg is onder meer een einde aan de stedenband van een kwart eeuw met Juigalpa.

“De internationale stad begint met z´n trotse burgers”, schrijft het college aan de gemeenteraad. Dit wil het college bereiken door het benoemen van drie pijlers: De Haagse brug, Europese en VN-stad en kennisstad. Het college wil hiermee een verdere professionalisering en betere prioriteiten stellen rond de Internationale stad.

“De internationale stad moet beter landen onder de Haagse bevolking”, stelt het college en daarom moeten zij meer in contact komen met de internationale instellingen en expats: de Haagse brug. Het college wil twee tot drie keer per jaar een ‘internationale wave’ organiseren om inwoners en expats te mobiliseren voor een ontmoeting met elkaar en bijvoorbeeld de burgemeester. Ook moet het onderwijs meer aandacht besteden aan het internationale karakter van de stad.

Den Haag moet zichtbaarder zijn en de inwoners moeten meer bewust zijn van de positie van de stad in Europa. Hiervoor verschijnt onder meer een informatiekrant over de betekenis van Europa voor Den Haag en omgekeerd.

Het college wil in het kader van kennisstad het Haagse internationale academische klimaat verbeteren en zal hiervoor een bijdrage vragen van het Rijk. Zo moet de stad aantrekkelijk blijven voor internationale instellingen.

Een van de gevolgen van deze nieuwe aanpak is dat het college de stedenband met het Nicaraguaanse Juigalpa na 25 jaar wil beëindigen. Dat betekent het ontslag van twee medewerkers in Den Haag en eentje in Nicaragua van de Stichting Invulling Stedenband Den Haag – Juigalpa. “We zijn in beroep gegaan tegen dit voornemen en we zijn nog in gesprek met raadsleden. Zij beslissen in maart over de plannen. Voor ons is het zuur”, aldus één van de medewerkers. De stad krijgt als afscheidscadeau nog wel een bijdrage van  € 50.000 aan de bouw van een openbare bibliotheek in Juigalpa.