Verdeeldheid over sociale paragraaf in rijksbegroting

Wethouder Henk Kool (PvdA, Sociale Zaken, Werkgelegenheid en Economie) vindt dat de Troonrede dit jaar een leugen bevatte. De koningin las: “De regering wil een arbeidsmarktbeleid voeren waarbij het principe geldt van ‘werk boven uitkering’ ”. Volgens Kool loont het met de aangekondigde maatregelen juist niet meer om te werken.

Daar denkt zijn collega anders over. Sander Dekker (VVD, Financiën): “Nieuw is wel dat het Rijk de pijn gelijk gaat verdelen over de inkomensgroepen met steun voor de allerzwaksten. Er komt extra geld voor de chronisch zieken en de mensen in de bijstand”. Zijn collega is stukken somberder: “Ik heb schrik en vrees dat de allerzwaksten weer de dupe zijn. Ze zeggen wel dat ze die groep ontzien, maar dat hangt er helemaal van af hoe wij als gemeente dat geld mogen verdelen”, zegt Kool. Hij rekent voor dat hij ongeveer vijf miljoen euro erbij krijgt voor deze groep. “Als ik van geval tot geval moet beslissen wie daar recht op heeft, ben ik dat geld al kwijt aan onderzoek. Als ik een generieke uitkering krijg voor die groep, dan lijkt het een broekzak-vestzakverhaal, een verschuiving binnen mijn eigen budget. Het hangt af van de uitwerking, maar ik ben er bezorgd over”.

Kool is betrokken bij de onderhandelingen namens gemeenten met het ministerie van Sociale Zaken over een nieuwe Wet werken naar vermogen, een bundeling van diverse bestaande regelingen. “Daar zit een lek in, want gemeenten krijgen 100% vergoeding per werknemer in de sociale werkvoorziening, terwijl die ons 130% kost. De gemeente gaat op het sociale domein leeglopen, nu voor de burgers de kindertoeslag, huurtoeslag en zorgtoeslag omlaag gaan. Daarmee vergroot dit kabinet de armoedeval enorm, werk loont dan niet meer”. Hij had gehoopt dat het kabinet een visie zou geven over hoe we uit het dal moeten komen, maar ziet een dergelijke stip aan de horizon niet terug in de begroting.

Metropool

De begroting en de Troonrede bevatten weinig nieuws, de meeste maatregelen en de harde bezuinigingen van 18 miljard, waren al bekend. Verkeerswethouder Peter Smit (VVD) zag toch een klein nieuwtje: een passage in de rijksbegroting gewijd aan metropool Rotterdam en Den Haag. “Eerst wilde het kabinet meer inzetten op samenwerking in de hele Zuidvleugel, maar dat is in deze begroting positief bijgesteld. We kunnen nu met Rotterdam en de provincie intensiever samenwerken en samen infrastructurele projecten en openbaar vervoersproblemen aanpakken. Anders krijg je drie plannen en drie concessies, dat kan er een worden, minder procedures en minder gedoe”. Smit maakt zich wel zorgen over de bezuinigingen in het openbaar vervoer die vooral de grote steden treffen. Binnenkort gaan medewerkers van de vervoersbedrijven in de grote steden, dus ook HTM, weer staken. Of er nog geld komt van het Rijk voor concrete projecten in de gemeente, wordt pas later bekend.

Reacties

Wethouder Karsten Klein (CDA, Jeugd, Welzijn en Sport) is blij dat er meer geld is voor de zogeheten combinatiefunctionarissen. Zij werken in het onderwijs, cultureel vlak en in de sport. “Dat past precies bij ons beleid om sport en buurthuizen meer samen te laten werken, reageert Klein. Ook is hij blij dat gemeenten de zeggenschap krijgen over de jeugdzorg, al zijn de afspraken met het Rijk daarover nog niet helemaal rond. Zijn cultuurcollega Marjolein de Jong (D66, Cultuur) voorziet net als een kabinet een zwaar jaar, maar vond ook enig optimisme terug: “We doen het nog niet zo slecht. Op mijn beurt zeg ik chapeau voor het cultuurveld hier in de stad hoe zij de schouders eronder zetten, inzet tonen en zoeken naar manieren om samen te werken”. Haar partijgenote Ingrid van Engelshoven (Onderwijs) voorziet meer pijn, bijvoorbeeld in de bezuinigingen op het passend onderwijs, voorheen speciaal onderwijs. Burgemeester Jozias van Aartsen miste vooral de aandacht voor de dynamiek in de stad. “De Troonrede staat bol van het economisch groeivermogen, maar dat dat vooral uit de steden komt, daar hoor ik niets over. Creativiteit is nodig net als dynamiek, gekoppeld aan concrete maatregelen”. Marnix Norder (PvdA, Stadsontwikkeling en integratie) mist de verbondenheid. “Daar hebben we behoefte aan. Oog voor iedereen om door de crisis te komen. Daar hebben we allemaal een rol in. Ik hoop dat de koningin daar in haar Kersttoespraak, die schrijft ze zelf, wel aandacht voor heeft”. Verder noemt hij het teleurstellend dat de inburgering straks afhangt van eigen verantwoordelijkheid. Hij is bang voor tostanden als in de jaren ‘80 met grote taalachterstand onder migranten.

G4

Van Aartsen kreeg tijdens de traditionele Prinsjesdaglunch van de vier grote steden van zijn Rotterdamse collega Ahmed Aboutaleb de voorzittershamer van de G4 aangereikt, met wat presentjes uit Amsterdam, Rotterdam en Utrecht, een mok met het wapen van Amsterdam, een pressepapier met Erasmus en een miniatuur Rietveldstoel. Hij blijft een jaar voorzitter van het verbond van de vier grootste steden van Nederland. Van Aartsen: “Ik zie ernaar uit met deze drie rooie rakkers”, aldus Van Aartsen, als VVD’er tussen drie PvdA-burgemeesters”.

Troonrede in schaduw van kabinetsformatie

De Troonrede was anders dan anders. De lopende kabinetsformatie verhinderde de aankondiging van visionaire nieuwe plannen. De meeste concrete bezuinigingsvoorstellen waren al uitgelekt. Voor de stad Den Haag verliep Prinsjesdag rustig op een incident na.

De colleges van burgemeester en wethouders van de G4, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht keken samen naar de Troonrede in het Haags Historisch Museum. Burgemeester Jozias van Aartsen zou de rede in de Ridderzaal beluisteren, maar als verantwoordelijke voor de veiligheid in Den Haag miste hij deze. Een verwarde man gooide tijdens de rijtour in de Heulstraat een glazen waxinelichthouder tegen de gouden koets. “Dat was een incident en er was meteen een vrij grote politiemacht ter plaatse”, was alles wat hij daarover kwijt wilde. Geruchten over een beschadiging aan de Gouden Koets kon hij niet bevestigen.

Troonrede
De koningin wees in haar Troonrede op de terughoudendheid bij het doen van beleidsvoorstellen die past bij een demissionair kabinet. De regering blijft zich inzetten voor het terugdringen van de werkloosheid. Onderwijs wordt ontzien bij de bezuinigingen. De regering gaat de woningbouw stimuleren en zet zich in voor betaalbare woningen in de Randstad.

Miljoenennota
Nederland bezuinigt de komende jaren € 3,2 miljard. Meer dan de helft staat gepland voor volgend jaar. Na de economische krimp van vorig jaar, groeit de economie dit jaar waarschijnlijk met 1,75 procent en in 2011 naar verwachting met 1,5 procent. Het kabinet is nog wel voorzichtig, omdat herstel, net als crisis, vaak langzaam bij de burgers aankomt.

Reacties
“Belangrijk is dat er echt iets moet gebeuren om de financiën weer op orde te krijgen. We moeten nu serieus bezuinigen. De staatsschuld loopt op met 100 miljoen per dag. Als het rijk gaat bezuinigen, gaan we mee”, zegt wethouder Sander Dekker (VVD, Financiën). Hij hoopt dat er snel een kabinet zit om echte hervormingen en extra bezuinigingen door te voeren. “Doormodderen is geen optie”.

Zijn collega Karsten Klein (CDA, Jeugd) hoopt ook dat er snel een kabinet komt. De Troonrede vond hij neutraal, vol algemene zaken. “Preventie in jeugdbeleid was een goed punt. Ik hoop dat de centra voor jeugd en gezin blijven. Dat loopt hier goed”, aldus Klein.

Inburgering
Het budget voor de inburgering wordt de komende jaren flink ingeperkt. Volgend jaar daalt het bedrag met € 100 miljoen oplopend tot € 333 miljoen euro voor de jaren na 2014. “Daar maak ik me wel zorgen over”, reageert wethouder Marnix Norder (Stadsontwikkeling, Volkshuisvesting en Integratie). Hij miste een duidelijke visie in de Troonrede, maar is blij met het noemen van duurzaamheid en een pleidooi voor de aanpak van krachtwijken.

Eberhard van der Laan, oud-minister voor integratie en burgemeester van Amsterdam vertrouwt die woorden niet helemaal. “Van de formatietafel hoor ik geluiden dat het niet doorgaat. Ik hoop het wel, want nu stoppen zou erg jammer zijn voor de bewoners, maar ik prijs de nacht niet voor de avond begint”. Norder is optimistischer. “Ik neem niet aan dat het CDA dat medeverantwoordelijk is voor deze Troonrede en onderhandelt over een nieuw kabinet een draai maakt van 180 graden.

Lastige opgave
Wethouder Marjolein de Jong (D66, Cultuur) had het gevoel dat de Koningin niet met hart en ziel in de Troonrede zat. “Het moet ook raar zijn voor haar dat ze dit nu voorleest en er over twee weken een andere werkelijkheid is”, doelend op de huidige kabinetsformatie. D66-collega Ingrid van Engelshoven noemde deze Troonrede daarom een lastige opgave. Zij was blij met het ontzien van onderwijs bij de komende bezuinigingen en het benoemen van het belang van Nederland als kennisland.

Enkele punten uit de Miljoenennota:

  • Naar verwachting daalt de koopkracht licht in 2011
  • De zorgpremies stijgen in 2011
  • Hulpmiddelen als rollators, krukken en looprekjes uit basispakket
  • Kinderopvang wordt duurder
  • Tabaksaccijnzen stijgen met €0,25
  • 500 extra wijkagenten in heel Nederland
  • Budget voor inburgering daalt flink
  • Minder geld naar gemeenten voor re-integratie
  • Bezuiniging van 1,3 miljard euro op de ambtenarensalarissen