Algemene Beschouwingen rond ‘feestelijke begroting’

De laatste Algemene Beschouwingen van voor de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 stonden bol van verkiezingsretoriek. De meeste partijen bereden hun stokpaardjes, maar er waren ook onverwachte wendingen, zoals een mogelijke aanzet tot een  referendum over het Cultuurforum.

Een feestelijke begroting noemde D66-fractievoorzitter Marjolein de Jong de programmabegroting 2010-2013. Zij was niet de enige oppositiepartij met kritiek op de toon van de begroting. De Politieke Partij Scheveningen formuleerde het bij monde van Arina van der Zwan als volgt: de kiezer plezieren en het zuur pas daarna laten komen. Het CDA pleitte voor bezuinigingen op personeel en meer investeringen in de economie. Als enige fractie presenteerde het CDA plannen in een tegenbegroting. Wethouder Marieke Bolle (PvdA, Cultuur en Financiën) prees dit initiatief, omdat het debat zo scherper werd.

Crisis

Bolle stond tijdens de verdediging van haar eerste begroting lang stil bij de gevolgen van de economische crisis. “In de eerste helft van dit jaar zijn 51 bedrijven in Den Haag failliet gegaan. Eerst was de crisis de ver-van-mijn-bedshow, maar nu ondervinden veel mensen de crisis aan den lijve”. Zij zegt dat het college met de begroting doet wat het kan met investeringen en het scheppen van banen. Volgens haar hoeft ze door gemaakte afspraken tot 2011 nog geen rekening te houden met minder rijksgeld, waar veel partijen voor waarschuwden. “Daarna volgt een nieuwe afspraak tussen rijk en gemeenten en gaat het erom spannen wat Den Haag gaat krijgen. We moeten rekening houden met pijnlijke maatregelen, een volgend college zal die moeten nemen”.

GroenLinks waarschuwde de aanwezigen zich niet te laten leiden door angst met de woorden van de Amerikaanse president Roosevelt: ‘Het enige waarvoor men angst hoeft te hebben, is de angst zelf’. “Wie zich laat leiden door angst, leidt een stad als Den Haag niet uit deze crisis, biedt de Hagenaars geen perspectief op een zonnige toekomst”, aldus fractievoorzitter Heleen Weening. Zij miste wel extra investeringen in duurzaamheid.

Arrestatie

De arrestatie van de directeur van kunstfestival Todays Art daags voor de Algemene Beschouwingen hield de gemoederen ook bezig. Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij noemde het schandalig dat het college de buitengewoon intimiderende actie legitimeert. Volgens het College is het een zaak van justitie. Ingrid Gyömörei, fractievoorzitter van de SP, vond de arrestatie met de reden dat hij mensen had laten schrikken, onterecht. “Het is beter een arrestatieteam op wethouders af te sturen, zij laten Hagenaars al jaren lang schrikken”.

Armoede

Zij haalde haar eerdere bijdragen aan Algemene Beschouwingen aan waarin ze het college waarschuwde en pleitte voor meer investeringen in de onderkant van de samenleving in goede tijden, zodat ze tegen een stootje zouden kunnen”. Veel partijen vonden dat er meer aan armoedebestrijding moest gebeuren. Wim Pijl van ChristenUnie-SGP riep het college op de stille armoede, verzwegen uit schaamte, in beeld te brengen en aan te pakken. Bolle zei dat het college al veel doet, juist ook aan armoedebestrijding. PvdA-fractievoorzitter Bas Sepers pleitte in dit kader voor een kerstcadeautje van €50,- voor de minima en kreeg steun van SP, GroenLinks en de Haagse Stadspartij.

Cultuurforum

Gyömörei ageerde bovendien tegen het plan voor een Cultuurforum aan het Spuiplein. “De Hagenaar wordt niets gevraagd. Het is een enorme ongedekte cheque. Wat kunnen we allemaal niet doen als we deze natte droom niet naleven?” GroenLinks-collega Heleen Weening steunde het plan ondanks de economische crisis. “Juist in barre tijden moet je investeren in cultuur, anders krijg je armoedige samenleving”. De VVD deed per interruptie tijdens de bijdrage van D66 het voorstel om een startnotitie te maken, zodat eventueel een referendum kan komen over het Cultuurforum. D66 was in ieder geval blij verrast door deze geste.

Spreektijden

De Haagse Stadspartij maakte het eind van de vergadering niet mee. De elf minuten spreektijd van Wijsmuller was al op voordat hij zijn bijdrage had uitgesproken. Omdat ook vragen tijdens bijdragen van anderen van de tijd afgaan, restte hem niets anders dan zwijgend de rest van het debat te volgen. Dat komt door de afspraak tussen raad en college voor het strenger hanteren van de spreektijden om te vaak nachtelijk vergaderen te voorkomen. Wijsmuller probeerde een raadsmeerderheid achter meer spreektijd te krijgen, maar dat lukte niet. “Dan kan ik beter thuis op de bank gaan kijken”. Toen verliet hij de raadszaal.

Onwel

Hij was niet het enige raadslid dat voortijdig de zaal verliet. Rabia Bouchtaoui van Solidair Nederland werd onwel. De vergadering werd korte tijd geschorst en het raadslid werd met uitdrogingsverschijnselen met de ambulance afgevoerd. Van Aartsen liet nog tijdens de vergadering weten dat het best goed ging. Bij het ter perse gaan van deze krant lag Bouchtaoui nog steeds in het ziekenhuis. Het was voor het eerst in deze raadszaal dat zoiets is voorgekomen.

De raad vergadert de komende tijd in commissieverband over de begroting. Op 5 november praat de hele raad er weer over en moet blijken of er nog wijzigingen komen.

Lagere woonlasten in begroting vol risico’s

Een meevaller in de aanbesteding huishoudelijk afval komt deels terug in de portemonnee van de belastingbetaler. Wel voorspelt het college moeilijke tijden na 2011.

Dat staat in de programmabegroting van de gemeente Den Haag die wethouder Marieke Bolle (PvdA, Cultuur en Financiën) deze week presenteerde. Wethouder Rabin Baldewsingh (PvdA, Leefbaarheid) had goed nieuws, want geld over. Hij gaat minder betalen voor het overslaan, transporteren en verwijderen van huishoudelijk afval na een gunstige Europese aanbesteding.

De onderhandelingen met voorkeursbedrijf SITA zijn nog niet helemaal rond, maar waarschijnlijk levert het de gemeentelijke schatkist de komende vier jaar jaarlijks € 9,6 miljoen op. Mocht het niet SITA, maar een van de andere bedrijven worden, dan is de meevaller volgens een trotse Baldewsingh nog steeds ongeveer € 9 miljoen.

Verlaging

De inwoners krijgen een deel terug door een verlaging van de afvalstoffenheffing met ongeveer 9 procent, afhankelijk van de samenstelling van het huishouden. Dit komt neer op €25,- voor eenpersoonshuishoudens, €25,- voor tweepersoonshuishoudens en €30,- voor huishoudens met drie of meer personen. Baldewsingh heeft daarnaast nog geld over voor een schonere stad. Vaker vegen, zes extra spuit- en spoelwagens en zoals hij het noemt ‘meer oranje op straat’. Deze extra mensen moeten opletten dat vuilnis niet illegaal op straat wordt gedumpt. Ook werkt hij aan een oplossing voor meeuwenoverlast, bijvoorbeeld door de inzet van een valkenier. De valken moeten dan de meeuwen verjagen.

Het college heeft verder besloten de onroerendezaakbelasting (OZB) te verlagen met zo’n 6 procent. Ook gaan de bouwleges komend jaar niet omhoog. Dit levert wel een risico op, omdat de gemeente hier volgend jaar geld op kan verliezen. De rioolheffing stijgt nog wel, maar volgens het college gaan de algemene lasten voor de inwoners van Den Haag omlaag.

Risico’s

In de jaren na 2010 moet de gemeente bezuinigen. In 2011 is dat € 5,5 miljoen, oplopend naar 7,2 miljoen in 2012. Het college lost deze bezuiniging al op in deze begroting met meevallers. Daarnaast zijn er nog andere risico’s die mogelijk gaan spelen. “We hebben de operatie oud voor nieuw waarmee het nieuwe college nieuwe beleidsaccenten kan leggen. De risico’s moeten we aanpakken naar de mate waarin we het kunnen. Als we die kunnen oplossen, zullen we dat doen”, reageert Bolle.

De gelijkblijvende bouwleges vormen een hoog risico, omdat de kosten eigenlijk hadden moeten stijgen. Het college houdt de kosten gelijk om de bouw te stimuleren. Het is daarom vrijwel zeker dat deze maatregel de gemeente geld gaat kosten. In de begroting staat, zoals ieder jaar,  een aantal risico’s wel met bedrag vermeld en met de kans dat ze zullen optreden. Een gemiddeld risico vormt de BTW over de tramtunnel voor de aanleg tot 2003. Deze kan niet worden verrekend met de Belastingdienst, terwijl daar wel op was gerekend. De gemeente beraadt zich op vervolgstappen, maar laat het middelmatig risico van € 37 miljoen in de begroting staan. Mocht het geld niet terugkomen via de fiscus, dan gaat de gemeente subsidie aanvragen bij het Rijk. In de vorige begroting stond dit risico ook al vermeld, maar de kwestie is nog niet afgerond.

Crisis

Een aantal van de grote risico’s hangt samen met de kredietcrisis. De financiering en realisatie van ontwikkelingsplannen van het gemeentelijk grondbedrijf gaan waarschijnlijk geld kosten wegens uitstel, maar het bedrag is nog niet bekend. Investeringen die zijn aanbesteed bij aannemers zijn onzeker door het toenemend aantal faillissementen in deze beroepsgroep. Het aantal werklozen en bijstandsgerechtigden zal toenemen, een risico van € 2 miljoen. En er komt minder rijksgeld binnen voor grote stedenbeleid. Bolle waarschuwt dat de Rijksbegroting later deze maand een nog somberder plaatje kan opleveren.

Verkiezingen

Bolle noemde bij haar aantreden als grote uitdaging haar eerste begroting en de laatste van dit college. Zij wilde ruimte laten voor mooie plannen van een nieuwe coalitie, van na de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010. Ze heeft haar begroting kloppend gekregen met totaal € 2,3 miljard aan lasten en evenzoveel inkomsten. In totaal zijn € 40 miljoen aan extra investeringen gepland. Dat geld gaat naar prioriteiten van het huidige college, zoals werk, armoedebestrijding, betaalbare woningen, onderwijs, cultuur en de internationale sector. “Mensen verlangen iets. Zij willen een schone buurt, veilige scholen. We doen geen nutteloze dingen”, verdedigt Bolle haar keuze voor eigen prioriteiten en het gebrek aan geld voor de komende coalitie.

De Haagse gemeenteraad buigt zich de komende weken over de plannen. Op 28 september geven de fracties een eerste indruk in de Algemene Beschouwingen. Donderdag 5 november behandelt de raad de hele begroting.

Uitgelicht

Belangrijke punten in de Programmabegroting 2010-2013 van de gemeente Den Haag:

In totaal trekt de gemeente in 2010 € 9,5 miljoen extra uit voor de aanpak van de Krachtwijken, onder meer voor zes brede buurtscholen;
het college reserveert € 18 miljoen voor de realisatie van grote projecten, waaronder de ontwikkeling van het nieuwe dans- en muziekcentrum Spuiplein (€11,5 miljoen);
€ 4 miljoen staat gereserveerd voor de herinrichting van de aanpak van de openbare ruimte rond het komend Huis voor democratie en rechtspraak, als het kabinet besluit het huis op de door het college gewenste college te bouwen: hoek Spui/Kalvermarkt;
kinderen uit arme gezinnen kunnen in 2010 weer gratis deelnemen aan sport, cultuur en de voorschool ( 2,3 miljoen);
het Institute of Global Justice krijgt €2 miljoen;
€1,8 miljoen is gereserveerd voor de Pandenbrigade die deuren langs gaat op zoek naar illegale bewoning, wietplantages in kwetsbare wijken;
65-plussers met een Ooievaarspas kunnen in 2010, net als in 2009, gratis met het openbaar vervoer reizen (€1 miljoen).
Komst van historische haven Zieken € 700.000,-)
Literair theater Branoul krijgt subsidie van € 200.000,-